HANESYDDOL.

EGLWYS SANT MIHANGEL: 
Safle yn hen ardal Y Rug/cysegru i Sant Mihangel tua'r lleg
ganrif/adnewyddu'r eglwys ddechrau'r ganrif hon.

PORTH Y FYNWENT:  llun + cofnodi'r wybodaeth ar y mur.

Y FYNWENT: 
rhai beddau o ddiddordeb e.e., englynion ar gist goffa
Dafydd Ddu Eryri/replica o Groes Fictoria ar fedd Syr Hugh
Rowlands/bedd Ffowc Robert Williams (Ffowc bach y Cantor - athro
cerddoriaeth - peripatetig cynnar!)/
Bedd Dr. Humphrey Edwards a hwyliodd i Dde'r Iwerydd a
sefydlu gardd lysiau ar Ynysoedd y Malvinas er mwyn arbed morwyr
rhag sgyrfi/bedd â cherfiadau rhyfedd arno yn coffau gwr a fu farw'n
gant oed.

CLOCH YR EGLWYS A THALCEN Y GLOCH:
Traddodiad fod y wal yn cael ei gwyngalchu.

CYSYLLTIADAU ERAILL A'R EGLWYS: 
Tabled goffa yn y Festri am John Jones, Brynfedwen a sefydlodd
elusen i dlodion y plwyf carreg yn y fynwent yn nodi rhodd o dir
i ymestyn y fynwent.

ADEILADAU ERAILL:

Y Sefydliad Coffa - prynwyd i'r pentref yn dilyn y Rhyfel Byd Cyntaf (cyn hynny, ty a siop)

Y Co-op - yr unig un o'i fath yng ngogledd Cymru bellach/

Swyddfa'r Post - traddodiad iddo gael ei adeiladu mor uchel er mwyn
cuddio'r capel!

Cwt Band - adeilad ail-law a godwyd yn y 1950'au i roi cartref sefydlog i fand pres hynaf gogledd Cymru (yn bodoli ers o leiaf 1834).