|
TY NEWYDD: 'Local poorhouse'
Dyma 'dloty' cyntaf y plwyf. Adeiladwyd 1795 gyda'g arian elusen + casgliad treth
blwyfol.
PLASAU: Large houses and estates / landowners
e.e. Llwyn y Brain - teulu Ruck ( Prif Gwnstabl
Sir Gaernarfon + ei wraig yn awdures nofelau Saesneg); teulu
Syr Goronwy Owen, Aelod Seneddol Rhyddfrydol Sir Gaernarfon
yn ystod 1940'au
Plastirion - teulu Rowlands; tirfeddianwyr a bancwyr/
Pantafon - teulu Bailey Williams.
MEINI PIGFAIN AR DIR FFERM PLASTIRION: Large standing stones to
remember the great war in the Crimea
Coffau brwydrau yn ystod Rhyfel y Crimea.
FFERMYDD: farms e.e.
Bryn Fedwen - adfeilion bellach; teulu oddi yno yn mudo i'r America; mab
(John Griffith Jones) yn sgwennu llythyrau i'w daid yn Llanrug tra'n ymladd yn
Rhyfel Cartref America
Pant Ifan - safle hen iawn + olion hen amddiffynfa o'r enw Castell Gron.
PONTYDD: Local bridges Dros y Saint - Pont Rug a Phont Rhythallt yn
hen iawn; Pont Crawia yn weddol ddiweddar.
MELINAU: Local Mills e.g.,
Melinau blawd : Flour Mills - Y Felin Wen, Pontrug a Vaynol Mill,
Crawia (safle'r ddeorfa pysgod).
Melinau llechi : Slate Mills - Pontrug a Crawia.
Llechi ysgrifennu o Felin Crawia yn cael eu hallforioi'r India.
CAPELI: Chapels
Enwadau gwahanol:
Methodistiaid - Capel Mawr, Tanycoed, Ceunant, Pontrhythallt
Wesleaid - Hermon/Bedyddwyr - hen gapel ger Llain Gro heddiw
Annibynwyr - Bryngwyn; yn wreiddiol, Bosra, Tan y Coed.
TAFARNDAI: Old pubs and taverns -hen iawn Yr Hare (ger Twll y Clawdd),
Halfway (Ogwen) - hanner y ffordd rhwng Caernarfon a Llanberis ar hyd y ffordd
bost newydd a adeiladwyd yn 1830-32
Bryn Llan - ger yr eglwys; tafarn bwysig yn ystod Gwyliau Mabsant.
Tafardai Newydd - Glyntwrog a Penbont.
YSGOLION: Schools Glanmoelyn, Bryn Eryr cyfuno'r ddwy i ffurfio
Ysgol Ganol Llanrug - yna'n ddiweddarach,
Ysgol Gynradd Llanrug acYsgol Brynrefail.
|
|
