
Llys mwyaf tywysogion Gwynedd oedd Aberffraw ym Môn,
a'r prif fardd yno yn y drydedd ganrif a'r ddeg oedd Einion ap Gwalchmai. Credir i Einion
gael ei fagu yn Nhrewalchmai. Heblaw ei fod yn fardd a cherddor medrus, roedd Einion hefyd
yn un o filwyr dewraf Owain Glyndwr.
Ysgrifennodd Einion gerddi am wraig brydferth Ednyfed
Fychan a fu farw'n ifanc. Roedd ganddynt ferch o'r enw Angharad a roedd son am ei
phrydferthwch trwy'r wlad.
Dywed yr hanes fod boneddigion gorau Gwynedd yn awyddus
o'i phriodi ond penderfynodd ei thad osod tasg arbennig o flaen y sawl a fynnai briodi ei
ferch. Dewisiodd un o gampau'r hen Gymry , sef hwb, cam a naid. Gwyddai Angharad y medrai
Einion ennill y gamp yn hawdd, a dyma oedd ei dymuniad oherwydd roedd mewn cariad ag ef.
Dewisiodd y tad le i gynnal y campau , sef Maes Abernodwydd, gerllaw Plas Gwyn, Pentraeth.
Daeth llawer o foneddigion i gynnig cyflawni'r gamp.
Llwyddodd dau neu dri ohonynt i neidio deg a'r hugain neu ddeugain troedfedd ac aeth y
cystadlu ymlaen trwy'r bore a'r prynhawn. Yr olaf i neidio oedd Einion. Hwb! Cam! Naid!
Hanner can troedfedd !
Roedd wedi curo'r cystadleuwyr eraill yn
rhwydd. Rhedodd Angharad ato a rhoi ei breichiau am ei wddf. Dyna naid enwog Abernodwydd a
roedd son amdani ym mhob man. Yn fuan iawn wedyn priodwyd Einion ac Angharad a buont fyw
yn hapus iawn.
Aberffraw in Anglesey was the largest court
of the princes of Gwynedd, and the chief bard there in the thirteenth century was Einion
ap Gwalchmai. It is believed that Einion was brought up at Trewalchmai. Apart from being a
skilled poet and musician, Einion was also one of Owain Glyndwrs bravest soldiers.
Einion wrote poems about the beautiful wife of Ednyfed Fychan who died young. They had a
daughter called Angharad and her beauty was spoken of throughout the country. The story
goes that the best nobles of Gwynedd were anxious to marry her but her father decided to
set a specific task before the person who wanted to marry his daughter. He chose one of
the feats of the old Welsh, being hop, skip and jump.
Angharad knew that Einion could easily win the feat, and
this was her wish because she was in love with him. The father chose a place to hold the
feats, being Maes Abernodwydd, near Plas Gwyn, Pentraeth.
Many nobles came to try and achieve the feat. Two or
three of them succeeded in jumping thirty or forty feet and the competing went on
throughout the morning and afternoon.
The last to jump was Einion. Hop! Skip! Jump! Fifty
feet! He had beaten the other competitors easily. Angharad ran to him and placed her arms
around his neck. That was the famous Abernodwydd jump and there was mention of it
everywhere. Very soon afterwards Einion and Angharad were married and they lived very
happily.
Yn ôl/Back |