logosirbenfro.gif (3770 bytes)    Defnyddio Testun Awdurdod Addysg Penfro
_______________________________nolglas.gif (1081 bytes)

Bwli a Bradwr gan Brenda Wyn Jones

    
Ymateb i destun
                        

CANLLAWIAU I'R ATHRO
                    

WYTHNOS 1

SESIWN 1

  • Darllen pennod 1.
                      
  • Cyflwyno’r cefndir gan dynnu sylw at ymadroddion hanesyddol / daearyddol e.e. poeri ar ei lechen, sefyll arholiad y Scholarship.
                         
  • Holi cwestiynau ffeithiol
  • Gweithgareddau - Trafod cymeriadau gan ddewis ansoddeiriau addas i’w disgrifio. [GW1]   *   **
    (Mae'r tasgau wedi eu gwahaniaethu.  Mae'r dasg ** yn fwy heriol.)
                                         

SESIWN 2

  • Ail ddarllen paragraff cyntaf Pennod 1 a’r paragraff olaf.  [Adnodd 1]
  • Trafod teimladau Guto.

    Sut roedd Guto’n teimlo wrth ysgrifennu’r dyddiad 1900 ar ei lechen? A gawson nhw yr un profiad gan mlynedd yn ddiweddarach?
                       
    Egluro sut mae’r bennod wedi’i hysgrifennu yn y 3ydd person ond o safbwynt Guto.
  • Gweithgareddau
                             
    Newid brawddegau i’r person cyntaf. [GW2]  *   **
    (Mae'r tasgau wedi eu gwahaniaethu.  Mae'r dasg ** yn fwy heriol.)

    •                         
    Chwilio am 15 berf yn y bennod a dangos y ferfenw.  [GW3]  *

                                                        
SESIWN 3

  • Disgyblion mewn parau i chwilio am ymadroddion, ateb ar lafar ac yna trafod eu hystyr.  [Adnodd 2]
  • Gweithgaredd – Darllen a Deall. [GW4] **           [GW5] *
    (Mae'r tasgau wedi eu gwahaniaethu.  Mae'r dasg ** yn fwy heriol.)
                                          

SESIWN 4

  • Darllen y dyfyniadau o log ysgolion ardal Bethesda.   [Adnodd 3]
  • Cyflwyno’r tasgau.
                               

TASGAU

  • Ysgrifennu dyddiadur Guto.
                         
  • Paratoi cyfres o gwestiynau am y bennod gyntaf.
                                  
  • Ysgrifennu log ysgol am yr wythnos.

 

WYTHNOS 2

SESIWN 1

  • Darllen yr ail bennod.
  • Trafod geirfa ac ymadroddion anghyfarwydd.
  • Gweithgareddau
                                    
    Casglu gwybodaeth am gymeriad.  [GW1]
                         
    Casglu cliwiau hanesyddol am y cyfnod.  [GW2]
                                    

SESIWN 2

  • Adolygu digwyddiadau’r bennod drwy lenwi swigod siarad i gyd-fynd â lluniau P1 a P2.  [Adnodd 1]
  • Grwpiau i feddwl am 3 chwestiwn i holi Wil a Llew.
  • Dewis 2 ddisgybl i chwarae rôl y ddau gymeriad a gweddill y dosbarth i’w holi ar ffurf ‘Y Gadair Goch’.
  • Gweithgaredd - Llunio paragraff o bortread o un o’r cymeriadau.
                  

SESIWN 3

  • Ail ddarllen brawddeg agoriadol y bennod a’r frawddeg sy’n cloi.
  • Grwpiau i drafod profiad tebyg.  [GW3]
  • Cynllunio eu stori.  [GW4]
                                     

TASGAU

  • Stori.
                                   

WYTHNOS 3

SESIWN 1

  • Darllen Pennod 3 – gan ddewis disgyblion i ddarllen rhan y cymeriadau er mwyn ymarfer ymlaen llaw. Bydd angen 6 disgybl ar gyfer y rhannau canlynol:
    - Guto
    - Y fam
    - Llew
    - Wil
    - Defi
    - Yr athro
  • Trafod y cwestiwn agoriadol:

    "Oes rhaid i mi fynd i’r ysgol heddiw, Mam?" gan ystyried:
                              
    - Pam doedd Guto ddim am fynd i’r ysgol?
    - Ydy’r plant erioed wedi teimlo’r un fath?

               
SESIWN 2

  • Cyd-ddarllen dechrau Pennod 4 - hyd at . . y bore hwnnw. (Tud 31).  [Adnodd 1]
  • Trafod yr olygfa:
                   
    - Beth welodd Defi a Guto wrth gyrraedd canol y dref?
    - Disgrifiwch y swn a’r tawelwch.
    - Ydy’r awdures wedi disgrifio’r olygfa’n dda?
    - Ydy’r plant wedi bod mewn torf fawr erioed? Sut brofiad yw hynny?
  • Darllen gweddill y bennod.
                 
  • Y disgyblion i chwilio am bwyntiau o wybodaeth am Lloyd George.
                    

SESIWN 3

  • Grwpiau i drafod amgylchiadau’r cyfnod.   [GW1]
  • Gwylio darn o fideo Traed Mewn Cyffion sy’n darlunio bywyd y chwarel a chofnodi gwybodaeth.  [GW2]
  • Darllen Pennod 5.
                       

SESIWN 4

  • Trafod Bwlian.
  • Y Gadair Goch.  [GW3]
                   

SESIWN 5

Yn dilyn sesiwn y gadair goch, y disgyblion i ddewis un cymeriad ac ysgrifennu paragraff yn ceisio cyfiawnhau pam nad oedden nhw wedi gwneud unrhywbeth i atal Guto rhag cael ei fwlian.

              
WYTHNOS 4

SESIWN 1

  • Cyflwyno crynodeb o Bennod 6.
  • Cyd-ddarllen diwedd y bennod gan drafod Streic.  [Adnodd 1]
  • Cyd-ddarllen Pennod 7.
  • Gweithgaredd
              
    Tafodiaith.   [GW1]
    Cymariaethau / Dywediadau.  [GW2]
        

SESIWN 2

  • Edrych ar ffynhonnell hanesyddol am amodau gwaith y chwarel gan drafod:
                    
    - hyd y diwrnod gwaith yn yr haf/ gaeaf
    - trefniadau talu
    - y gwyliau.   [Adnodd 2]
  • Ateb cwestiynau am y poster.   [GW3]  *   **
    (Mae'r tasgau wedi eu gwahaniaethu.  Mae'r dasg ** yn fwy heriol.)
                    

SESIWN 3

  • Disgyblion i ddarllen y ddeialog rhwng y Prifathro a Robat.    [Tud 49]
  • Parau i ysgrifennu’r ddadl rhwng Defi a Robat a’i hactio.   [Tud 52 – 53]
  • Grwpiau i drafod y gwahaniaethau rhwng ysgol yn 1900 ac ysgolion heddiw a chofnodi eu pwyntiau.
    [GW4]
                   

SESIWN 4

  • Crynhoi amodau gwaith y cyfnod yn eu grwpiau.   [GW5]  **
    (Mae'r tasgau wedi eu gwahaniaethu.  Mae'r dasg ** yn fwy heriol.)
  • Gweithgaredd-Chwilio am gliwiau am yr adeg o’r flwyddyn a / neu am ofid Guto. [GW6] *

TASG

  • Llythyr.   [T1]
             
                          

WYTHNOS 5

SESIWN 1

  • Darllen dechrau Pennod 8.  [Tud 55 – 57]
  • Trafod ymfudo a’r rhesymau dros hynny.
  • Darllen gweddill y bennod a dechrau Pennod 9. 
  • Trafod a yw’r darlun o Robat yn ddarlun nodweddiadol o’r bwli. [GW1]
                       

SESIWN 2

  • Darllen gweddill Pennod 9.
  • Ail ddarllen y sgwrs rhwng Guto, Defi a Magi a’i newid i dafodiaith y De.   [Adnodd 1]
  • Darllen yr olygfa rhwng Guto, Robat a Defi  [Tud 66 – 69]
                   

SESIWN 3

  • Darllen Pennod 10.
  • Egluro ystyr bradwyr, bradychu, brad, cynffonwyr gan ddangos y poster.   [Adnodd 2]
  • Trafod fel dosbarth:
                  
    - Pam roedd rhai wedi dychwelyd i’r chwarel?
    - Pam roedd y fath gasineb tuag at y bradwyr?
  • Trafod mewn grwpiau.   [GW2]
  • Darllen a deall.   [GW3]
                    

TASG

  • Barn y panel.   [T1]
                                  

WYTHNOS 6

SESIWN 1

  • Darllen Pennod 11.
  • Dod â chregyn i’r ysgol a cheisio creu synau â hwy.
  • Darllen y nodyn o’r log gan weld sut roedd yr awdures wedi llunio stori o’i amgylch.
  • Darllen y nodyn ar ddiwedd Pennod 12 a’r disgyblion i feddwl am ddigwyddiad i gyd-fynd â’r sylw ac i ragfynegi cynnwys y bennod.
  • Gweithgaredd-Geiriadur.   [GW1]
                 

SESIWN 2

  • Darllen Pennod 12 a 13.
  • Trafod y modd mae’r cymeriadau wedi newid a’r digwyddiadau sydd wedi achosi’r newidiadau.
  • Trafod fel dosbarth – er mai nofel hanesyddol yw hon a oes ganddi wersi ar ein cyfer ni heddiw?
                    

SESIWN 3

  • Darllen pennod 14.
  • Llunio cwestiynau ar gyfer holi’r awdures.
  • Trafod lluniau’r nofel.
               
    - Pwy sy’n gyfrifol am y lluniau?
    - Y plant i chwilio am yr anifeiliaid yn y lluniau. Mae tri llun lle mae’r anifeiliaid yn adlewyrchu teimladau pobl – y ci a’r gath yn ymladd ar y Stryd Fawr ar ddiwrnod yr achos llys, y ci yn paratoi i godi ei goes ar wn y milwr a’r gath yn eistedd yn hunanfodlon yn ffenest y ty lle mae’r arwydd ‘Nid oes bradwr yn y ty hwn’?

     
TASG

  • Adolygiad o’r nofel.   [T1]   *   **
    (Mae'r tasgau wedi eu gwahaniaethu.  Mae'r dasg ** yn fwy heriol.)
  • Ymson.   [T3]