Addysgu Uniongyrchol
______________________________________ Yn ôl..

Patrwm ar gyfer gwers effeithiol

Mae’n bwysig iawn nad yw disgyblion yn symud o sbardun cychwynnol y wers i dasg ysgrifenedig yn rhy sydyn. Mae angen cadarnhau y gwaith gyda’r disgyblion cyn iddynt ymgymryd a’r brif dasg.

CAM 1: Esbonio’n gryno wrth y plant beth yw nod y sesiwn
CAM 2: Cyflwyno sbardun Cyd-ddarllen

Cyd-edrych

Cyd-wrando gan fwynhau y gwaith
CAM 3: Gosod tasg fer ymarferol (llafar) - tasg o 5-10 munud

Prif bwrpas y dasg hon yw:

  • Gorfodi y plant i ailystyried cynnwys y sbardun a sicrhau eu bod wedi ei ddeall
  • Troedio’r ffordd ar gyfer y brif dasg
 Y disgyblion i weithio yn llafar mewn grwpiau neu barau

Adrodd yn ôl i’r dosbarth cyfan ar eu canfyddiadau
CAM 4: Edrych yn benodol ar un agwedd o’r sbardun fydd yn gymorth uniongyrchol ar gyfer y brif dasg; bydd hyn yn rhoi cyfle i’r disgyblion feddwl Y disgyblion i weithio yn llafar eto mewn grwpiau neu barau

Adrodd yn ol i’r dosbarth cyfan ar eu canfyddiadau
CAM 5: Gosod y brif dasg gan ddefnyddio y sbardun neu ddetholiad ohono fel model Awgrymir i’r gwaith hwn fod ar dair haen wahaniaethol.

Rhaid cyflwyno meini prawf wrth osod y dasg
CAM 6: Rhoi llwyfan i waith plant cyfle i ad-fyfyrio ar waith ei gilydd Ysgrifennu:

Plant yn darllen eu gwaith.

Awgrymu dau neu dri pheth sydd yn dda yn y gwaith

Awgrymu un agwedd i wella eto

Llafar - adrodd yn ôl/perfformio eu gwaith

PATRWM O WERS BOSIB

1. Gweithgaredd/Gwers enghreifftiol - CA1

Cam 1
Nod y sesiwn: codi ymwybyddiaeth disgyblion o farddoniaeth, â’r prif nodweddion sy’n berthnasol i benillion.

Cam 2
Cyflwyno’r sbardun - ‘Fuoch chi ‘rioed yn morio?’

ei ddarllen o siart a baratowyd;
ail-ddarllen; gofal am oslef/mynegiant;
cael plant i gyd-ddarllen; a chydganu.

Cam 3
Trafod nodweddion yn dorfol - e.e. gofyn i’r plant beth maen nhw’n feddwl o’r pennill... ydyn nhw wedi ei chlywed o’r blaen?... ydy’r pennill wedi ei gosod yn union fel stori?... oes rhywun yn gallu ei hadnabod fel pennill yn hytrach na stori?... tynnu sylw at ‘swn tebyg’ gan gyflwyno’r syniad (a’r gair) o odl.

Cam 4
Cyflwyno ail hwiangerdd - ‘Mi welais Jac y Do’ - trwy ei darllen, eto yn ystyrlon a gofalus.

Cam 5
Gosod gweithgareddau - trefniant grwpiau/parau, tair haen-gallu

Meini prawf llwyddiant - gallu adnabod nodweddion penillion, gallu ‘cyfannu’ ystyr

a) plant i drafod a nodi yr hyn sy’n

1) debyg

2) wahanol yn y ddwy hwiangerdd; gallant sôn am linellau; atalnodi; odlau; doniolwch.

b) copïau o ddwy hwiangerdd/dau bennill ‘newydd’ eto i’r plant, gyda rhai geiriau wedi eu       dileu; trafod beth allai’r geiriau coll fod, a pham e.e.

Bachgen bach o Felin y Wig,

Welodd o ‘rioed _____ o gig

Gwelodd falwen ar y _____

Cipiodd ei gap a _____ i ffwrdd.

Dau gi bach yn mynd i’r coed

Esgid newydd am bob _____

_____ gi bach yn dwad adre

Wedi _____ un o’i sgidie.

c) Gweithio mewn parau i aildrefnu llinellau a gymysgwyd er mwyn ailosod y ddwy hwiangerdd uchod.

Trwy gydol y gweithgareddau bydd yr athrawes yn cefnogi, yn annog, yn awgrymu, yn herio, yn cadarnhau, yn holi ...

Cam 6
Sesiwn dorfol sy’n rhoi cyfle i’r plant :

a) ddweud wrth eraill am yr hyn a wnaethant

b) gadarnhau yr hyn a ddysgwyd.


ADDYSGU UNIONGYRCHOL

Thema : Tai a Chartrefi

Sbardun : Chwilio Cartref (stori allan o Campiaith I, tud 98 - 100)

Disgyblion blwyddyn 3 a 4

  Gwers enghreifftiol
 

Trefniadaeth

  
Cam 1 Dosbarth Cyfan (DC) Ysgrifennu darn disgrifiadol am gartref dieithr.

(llinyn C.C. personol a dychmygus)
Cam 2 D.C. Cyd-ddarllen Chwilio Cartref - Yr athrawes i gynnig darlleniad graenus, bywiog o’r stori. Gadael i’r disgyblion ddilyn y testun, gwrando a mwynhau.
Cam 3

Gosod tasg fer er mwyn cynhesu at y testun

 Gwaith pâr Helfa wybodaeth

Ar y bwrdd gwyn/taflunydd, yr athrawes i nodi’r cwestiynau canlynol :

1. Sawl anifail gwahanol gaiff ei enwi yn y stori?

2. Sawl cartref y mae’r ysgafarnog yn ymweld ag o?

3. Beth yw’r enw ar gartref llwynog?

4. Pam doedd yr ysgafarnog ddim yn hoffi cartref y gwningen?

5. Beth oedd yn aros am yr ysgafarnog wrth enau cartref y llwynog?

Tasg y disgyblion yw cydweithio gyda phartner i ddod o hyd i’r atebion. Dylid cyfyngu ar yr amser ymchwilio i 7 munud, ac fe ellid ei weithredu gydag elfen o gystadleuaeth ... ‘Am y cyntaf i ddod o hyd i’r pum ateb cywir cwestiynau hyn ...’

Tasg lafar yw hon, ond gall y disgyblion nodi rhai geiriau ar bapur i helpu’r cof.

Ar ddiwedd y 7 munud dylid gwahodd y disgyblion i adrodd ar eu canfyddiadau - gweithgaredd dosbarth cyfan.
Cam 4

Sylwi’n benodol ar un agwedd o’r sbardun

- cyflwyno’r model

 D.C.

 

 Ar y taflunydd yr athrawes i ddangos y disgrifiadau o’r ddau gartref

‘Arweiniwyd hi drwy dwnnel cul i mewn i ystafell dywyll o dan y ddaear. Wrth fynd drwy’r twnnel syrthiai pridd a cherrig mân ar ei chefn, a theimlai’n annifyr iawn. Ni allai weld fawr o ddim, ac ar ôl bod yno am rai munudau hiraethai am gael mynd yn ôl i’r rhos, lle’r oedd awel a haul a golau dydd.’

‘Aeth yr ysgyfarnog i mewn i’r twll. Fe’i teimlodd ei hunan yn cwympo am dipyn. Yna, disgynnodd ar lawr wedi ei orchuddio â dail. Wrth edrych i fyny gallai weld yr awyr trwy’r brigau. Ond deuai aroglau rhyfedd i’w ffroenau yn awr, a dechreuodd deimlo braidd yn sâl. Yn waeth na hynny, teimlodd ryw bryfed mân yn cerdded dros ei chorff.’

Yr athrawes i arwain y disgyblion i sylwi ar arddull y darnau drwy:

1. ofyn iddynt ystyried pa rai o’r pum synnwyr y cyfeirir atynt. Pawb i sylwi ac ystyried, rhoi cyfle iddynt adrodd yn ôl trwy’u henwi.

2. eu hatgoffa o beth yw berf. Gofyn iddynt gasglu rhestr o’r berfau sy’n gorffen efo ‘____ai’ h.y. syrthiai; teimlai; ni allai; hiraethai; deuai;
  Pâr Holi beth sy’n gyffredin yn y rhestr hon (h.y. ____ai). Esbonio ar y bwrdd gwyn fel mae :

ffurf gryno yr un fath â ffurf gwmpasog

syrthiai - roedd yn syrthio

teimlai - roedd yn teimlo

Gosod tasg fer, gan ofyn iddynt gydweithio â phartner i ysgrifennu ar damaid o bapur beth yw ffurf gryno/gwmpasog y berfau canlynol :
Ffurf gryno

hiraethai ______________

ni allai    ______________

gwelai    ______________

 Ffurf gwmpasog

___________ roedd hi'n clywed

___________ roedd hi'n siarad

__________ roedd o'n cerdded
Cam 5 Unigol Gofyn i’r disgyblion ddychmygu mai trempyn digartref ydynt yn ymweld â’u cartref nhw. Y dasg ydy ysgrifennu disgrifiad o’r cartref, gan ddilyn y canllawiau canlynol :

1. Cofiwch ddefnyddio’ch synhwyrau

2. Peidiwch â bod ofn efelychu arddull y darnau disgrifiadol o’r stori hon

3. Ceisiwch ddefnyddio ffurf gryno’r ferf e.e. teimlai o leiaf ddwy waith.

4. Cofiwch atalnodi’ch gwaith yn ofalus.

(Dyma’r meini prawf)
Cam 6

Rhoi llwyfan, ac arfarnu (yn ôl y meini prawf).

D.C. Gofyn i rai unigolion (hyd at dri) ddarllen eu gwaith ar goedd. (Dylid sicrhau darlleniad gan y disgyblion galluog a’r rhai is eu gallu).

Wedi pob darlleniad gofyn i ddisgyblion drafod :

a) beth oeddent yn ei hoffi yn y darn;

b) pa mor llwyddiannus oedd y gwaith yn ôl y meini prawf;

c) beth fyddai’r un peth y byddent yn awgrymu ei newid er mwyn ei wella?

Beth fyddai’r ffurf y bydden nhw’n ei gynnig?


Byddai disgwyl i’r tasgau hyn gael eu cynnal dros ddwy neu hyd yn oed dair gwers.