|
Fframwaith Cynllun Gwaith Iaith Cyflwyniad a Rhagarweiniad ______________________________________ 
Ysgogi trafodaeth yw bwriad y ddogfen hon. Fe'i lluniwyd fel ymateb i alwadau a ddaeth o du'r ysgolion. Nid oes modd ateb gofynion pob ysgol gynradd mewn un model o Gynllun Gwaith Iaith, ond hyderir y bydd hon yn fan cychwyn teilwng, a/neu'n gadarnhâd o'r hyn sydd yn yr ysgol yn barod. Ceisiwyd cadw at arfer dda dysgu iaith yn anad dim arall. Ni cheir yma anogaeth i ymwneud ag ymarferion di-fudd o werslyfrau, nac i ofyn i blant ddysgu rhestrau o eiriau di-gyswllt ar gyfer profion sillafu, er enghraifft. Yr hyn geir yma ydi anogaeth i ddysgu iaith mewn ffordd fywiog/ sy'n rhoi sialens i blant (ac i'w hathrawon); sy'n eu hysgogi i feddwl; i ymateb i wahanol symbyliadau; i ddefnyddio iaith i bwrpas ac sy'n rhoi cyfle iddynt adfyfyrio ar eu defnydd hwy, ac eraill, o iaith. Ni cheir ychwaith argymhellion i ddefnyddio unrhyw un cynllun darllen na dull arbennig o ddysgu darllen. Argymhellir defnyddio cyfuniad o ddulliau dysgu darllen gydag ystod eang o lyfrau, fel bod modd ymateb i anghenion plentyn unigol. Rhaid cofio fod llawer o ddatblygu iaith yn digwydd yn ystod gweithgareddau eraill: mathemateg a gwyddoniaeth, technoleg a'r dyniaethau, cerdd a chelf, er enghraifft. Mae angen bod yn ymwybodol o hyn os am ddatblygu iaith y plant. Bydd angen i'r ysgol unigol ymateb drwy gyd-drafod, addasu ac adeiladu ar y ddogfen hon, fel ei bod yn adlewyrchu'r hyn a ddigwydd ar lawr y dosbarth. Rhydd hyn berchnogaeth yr ysgol arni. Da o beth fyddai ychwanegu taflenni defnyddiol a llyfryddiaeth sydd gan yr ysgol yn barod. Dylai Dogfen Iaith ysgol dyfu allan o'r hyn sy'n digwydd ar lawr y dosbarth, a dylai ddatblygu a chael ei haddasu wrth i arbenigedd staff ddatblygu yn y maes. Craidd y ddogfen hon yw dalennau sy'n cyfeirio at yr amrywiol agweddau ar Lafaredd, Darllen ac Ysgrifennu. Barnwyd mai priodol oedd enghreifftio un ddalen gyda'r disgwyliadau ar gyfnodau arbennig, ynghyd â gweithgaredd posib. Yn ogystal ceir dalennau o arweiniad ar rai agweddau. Unwaith eto cyfrifoldeb yr ysgol - o safbwynt eu gweledigaeth a'u hathroniaeth - yw derbyn, addasu neu ddiystyru y rhain. Afraid yw dweud mai arferion llawr-dosbarth fydd yn penderfynu a ydynt yn cael eu cynnwys fel rhan o ddogfen yr ysgol. ______________________________________ IAITH Elfennau Creiddiol Mae iaith yn ddylanwad unigryw yn natblygiad plentyn ac yn sylfaen pob dysgu ac addysgu. Braint plant Gwynedd/Môn yw manteisio ar gyfoeth dwy iaith a dau ddiwylliant a chael datblygu yn addysgol a chymdeithasol trwy gyfrwng y Gymraeg a'r Saesneg. Seilir y polisi hwn ar Bolisi Iaith cyfredol Awdurdod Addysg Gwynedd/Môn ac ar ofynion statudol a chanllawiau'r cwricwlwm 'cenedlaethol'. Amcan y polisi cwricwlaidd yw gosod seiliau er mwyn datblygu plant i fod yn hyfedr wrth ddefnyddio dwy iaith i gynhyrchu a chyfathrebu yn y ddwy iaith. Mae meithrin agwedd gadarnhaol tuag at y naill iaith a'r llall yn greiddiol i weithrediad yr amcan hwn. Dylid, yn ogystal, codi ymwybyddiaeth plant o'u treftadaeth ac agweddau o'r cwricwlwm Cymreig. Y mae datblygiad iaith yn ymwneud â meithrin sgiliau yn y moddau:
Llafaredd Dylid sicrhau cyfleoedd cyson i blant ddatblygu eu sgiliau yn yr agweddau canlynol:
Darllen Dylid meithrin plant i fod yn ddarllenwyr brwdfrydig ac annibynnol. Dylai profiadau'r plant gynnwys yr elfennau canlynol.
Ysgrifennu Dylid meithrin plant i fwynhau ysgrifennu, gweld eu hunain fel awduron, a deall pwrpasau ysgrifennu. Dylai profiadau'r plant gynnwys yr elfennau canlynol.
|