Datblygu Ysgrifennu Creadigol

Datblygu Ysgrifennu Creadigol
_{______________________________________}

Dyma nifer o bwyntiau y gellir eu hystyried wrth ddatblygu gwaith ysgrifennu creadigol trwy’r ysgol.

CA1

1. Cychwyn efo’r hyn y mae’r plentyn yn ei wybod ac yn gallu siarad amdano:

cartref..... teulu..... taith i’r ysgol..... anifeiliaid anwes.....

2. Defnyddio symbyliad y llyfr stori a ddarllenir i’r dosbarth:

ail-adrodd rhan o’r stori ...

disgrifio cymeriad ...

ysgrifennu am rywbeth cymharol o’u bywyd eu hunain.

3. Defnyddio profiadau cwricwlaidd i symbylu ysgrifennu:

sefyllfa hanesyddol ...

4. Yr athrawes i arddangos sut mae ysgrifennu’n digwydd ar fwrdd-gwyn neu siart-fflip:

adeiladu brawddeg ar y tro ...

defnyddio’r frawddeg gyntaf fel sail i greu’r ail ...

ail-adrodd/trafod yr hyn a ysgrifennwyd

5. Caniatau’r ffurfiau llafar yn y blynyddoedd cynnar

e.e. Mae gen i ...

Roedden nhw’n ...

fel ei bod yn haws iddyn nhw ‘ddarllen yn ōl’.

6. Annog y plant i ysgrifennu hyn a hyn o linellau o’r cychwyn cyntaf, yn hytrach na bodloni ar un llinell, (ar wahān i blant sy’n amlwg yn cael trafferthion dysgu.)

7. Bod yn ddewisol ynglyn ā faint o gywiro a wneir ar y darn.

8. DARLLEN I’R PLANT YN GYSON, GYSON.

Ysgrifennu creadigol (Personol/Dychmygol) CA2

a. Ymarfer ffurfiau megis:

stori
dyddiadur
ymson (B6)
llythyr

Yr hyn sy’n gyffredin iddyn nhw:

a) brawddegau, atalnodi, paragraffau

b) ambell dro ysgrifennu trwy’r person 1af

c) cynulleidfa

- gellir ‘smalio’ mai ysgrifennu ar gyfer yr hunan a wneir gyda’r dyddiadur a’r ymson.
- mae cynulleidfa fwy penodol i’r stori a’r llythyr

- GWELLA’R BRAWDDEGAU - annog eu cychwyn efo geiriau fel Pan... Er... Os... Wrth...

- annog ymadroddion amser

e.e. Bob hyn a hyn ... Ambell dro ... Ers talwm ...

b) Barddonol:

Pwysig cael y plant i sylwi ar nodweddion barddoniaeth:

- cynildeb (nid brawddegau)
- cyffelybu neu ddelweddu
- fformat o ‘linellau’ ..... penillion
(dangos sut mae corddi’n cael eu hargraffu mewn llyfrau barddoniaeth)
- ail-adrodd er mwyn effaith
- rhythm
- odli

Gosodir odli yn olaf oherwydd ei fod yn cyfyngu ar ymdrechion plant i farddoni.

Canllawiau

* ‘cyfyngu’ o safbwynt sillafau e.e. mesur yr haiku; englyn milwr di-gynghanedd

* Annog y plant i ddileu pob ‘mae’ a ’dyma’

* Annog y plant i feddwl am wrthrych y gerdd fel rhywbeth arall, sydd felly yn ‘gwneud’ pethau fel y peth newydd hwnnw.

cf y modd y mae Gillian Clarke yn cael y plant i feddwl am wrach wrth greu cerdd am goeden; brigau’n fysedd...canghennau’n freichiau....

* creu "darlun mewn geiriau"

* annog y defnydd o fras-gynllunio, taflu syniadau ar bapur bras...a gweithio’r gerdd

Len Jones