Ysgrifennu Y mae'n bwysig
Mae'n bwysig, pan fyddwn yn rhoi cymorth i sillafu gair, ein bod yn adeiladu ar yr hyn a wyr y plant yn barod. Dylent orfod gweithio am y sillafiad - gwneud ymgais ar bapur yn gyntaf, meddwl am eiriau sy'n debyg a.y.b. e.e. Plentyn: How do you spell "heart"? Athro: What do you think it looks like: Plentyn yn ysgrifennu "hart" Athro: Can you spell "ear" (pl. yn ysgrifennu "ear") What about "hear"? Write it down ... Can you hear your heart? Plentyn yn sylweddoli'r tric, cael y neges, a'i ysgrifennu'n gywir. Ar ôl cael gwers sydyn o fewn ei allu - dylai aros yn ei gof ... Bydd angen ymarfer cyson iawn hefo rhai plant e.e. gemau sillafu pwrpasol. Mae yno berygl nad ydi "rhoi" gair i blentyn yn ei symud ymlaen o gwbl, gan nad yw'n ei gofio wedyn - byddai wedi'i gofio cyn hyn os oedd mor syml â hynny! Os ydyw yn gwybod y gair yn barod hwyrach mai problem arall sydd ganddo e.e. ofn mentro, gor-ddibyniaeth ar athro/athrawes. Gall athro/athrawes ryddhau amser i helpu'r plant sydd â gwir angen cymorth, drwy sicrhau bod digon o eiriaduron ar gael i'r dosbarth fel y gallant weithio'n fwy annibynnol. Rhagdybir bod plant wedi cael eu dysgu i ddefnyddio'r sgiliau angenrheidiol er mwyn cyflawni hyn. Bydd llunio polisi ysgol gyfan ar sut i ddysgu sgiliau geiriadur - e.e. rhoi tair llythyren gyntaf gair i blant â phroblemau, fel bod ganddynt siawns o ddarganfod y gair ar eu pennau eu hunain a theimlo rhywfaint o annibyniaeth a llwyddiant. Cofier bod angen amrywiaeth o eiriaduron a thesawrws ar gael bob amser. Dylai'r plant gael amser i bori ynddynt. Dylid codi ymwybyddiaeth y plant o eiriau e.e.
Bydd hyn yn creu'r arfer o sylwi ar eiriau yn fanwl. Dylid defnyddio camgymeriadau'r plant fel man cychwyn i ddysgu sillafu. Bydd ceisio darganfod pam eu bod yn cael y trafferthion yn gymorth i'w helpu. Efallai mai cof gweledol sâl, diffyg clywed y synau'n gywir neu gam-ynganu ydi'r broblem. Bydd angen gwaith ar ôl-ddodiaid ar rai, eraill yn drysu patrymau sy'n swnio'n debyg e.e. "enuff" yn lle "enough".
Defnyddio'r synhwyrau: Golwg - SACAWAC - Study and Cover and Write and Check Clyw - gemau fel "Chinese Whispers" i ddatblygu'r sgil o wrando Teimladau - olrhain siâp gair hefo'r bys yn yr awyr/mewn tywod, ymarfer llawysgrifen glwm gyda phatrwm sillafu arbennig Bydd hyn yn ymarfer llif y gair ac yn serio'r patrwm yn y cof. Mnemonics: unrhyw ddywediad neu stori sy'n helpu'r cof. Gallai'r plant wneud rhai i fyny am eiriau, neu ran o air sy'n anodd ei gofio iddynt hwy.
Gemau: megis Shannon' game ('Teaching Spelling' Mike Torbe) - gêm debyg i Hangman, ond bod angen darganfod y llythrennau yn ôl eu trefn yn y gair. Datblyga hyn gof am ddilyniant llythrennau mewn geiriau. Mae nifer fawr o gemau yn y llyfr "Bright Ideas: Spelling" (Scholastic) e.e. gemau rhag-ddodiad ac ôl-ddodiad Mae'r llyfr yn annog defnyddio gemau sy'n addas ar gyfer camau datlbygiad sillafu'r plant - mae pob un wedi'i nodi yn ôl camau Richard Gentry: semi phonetic > phonetic > transitional > correct e.e. "MSR" "MONSTR" "MONSTUR" "MONSTER" fel bod modd dewis gêm i helpu datblygu'r sgiliau arbennig mae plentyn/grwp bach ei angen.
Gall defnyddio rhaglen fel "Look and Read" fod yn gymorth i lawer o blant sydd yn cael trafferthion gyda'u sillafu. Yn ystod y rhaglen, byddant yn ymarfer patrymau sillafu ar gân ac yn weledol, ac yn dadelfennu geiriau yn ôl eu patrwm e.e. ôl-ddodiaid arbennig:
Disgwylir i'r plant gyd-ganu a darllen yn uchel drwy'r rhaglen.
Dylid defnyddio "Spellcheck" ar y cyfrifiadur fel bod rhywfaint o gyfrifoldeb ar i'r plant ddarganfod y gair cywir o nifer o rai gwahanol. Nid oes fawr o bwrpas gadael i'r cyfrifiadur wneud y gwaith i gyd drostynt!
Os am ddefnyddio profion sillafu dylid sicrhau:
bod y dasg a osodir o fewn gallu bob plentyn er yn eu hymestyn rhywfaint.
Nid ydyw profion yn cael eu cymeradwyo yn gyffredinol, gan fod gweithgareddau mwy buddiol ar gael. Bydd y plant fel arfer yn tueddu i anghofio'r sillafiad yn union ar ôl eu prawf, ac yn sicr, y tro nesaf y byddant yn ysgrifennu!
(a) gallai'r plant osod prawf i'r athro/athrawes. Rhydd hyn gyfle i drafod sillafu. (b) byddai "gêm darganfod sawl gair a welwch mew gair hir" yn fuddiol gan eu bod yn gorfod meddwl yn fwy dychmygol e.e.
(c) gêm o chwilio am gymaint o eiriau ag y gallant eu darganfod sy'n cynnwys rhyw batrwm, o fewn amser penodol e.e.
(ch) gêm geiriadur: darganfod gair sy'n dechrau hefo llythyren arbennig ac sy'n golygu ... neu sy'n cynnwys y patrwm ...
Bright Ideas: Spelling (Scolastic) |
