Atodiadau

POLISI IAITH GWYNEDD

ATODIAD 1

MODEL 1

YSGOLION A SEFYDLWYD O’R NEWYDD I DDARPARU ADDYSG DDWYIEITHOG

Nodweddion y Dalgylch

1. Fel rheol, ond nid bob amser, gwasanaetha’r ysgolion hyn fwy nag un dalgylch ac weithiau fwy nag un sir.

2. Fe’u sefydlwyd mewn ardaloedd poblog a Seisnigedig er mwyn cyflawni gofynion rhieni sy’n dymuno i’w plant dderbyn cyfran sylweddol o’u haddysg drwy gyfrwng y Gymraeg. Golyga hyn fod dewis i rieni rhwng ysgolion yn y Model hwn ac un o’r ysgolion ym Model 4.

3. Derbynnir disgyblion sy’n Gymry cynhenid neu’n ddysgwyr sydd mewn sefyllfa i fedru manteisio ar y ddarpariaeth addysgol-ieithyddol a gynigir.

Natur Ieithyddol

1. Cynigir cyfran helaeth o’r addysg drwy’r Gymraeg ond gan ddiogelu hyfedredd y disgyblion yn y ddwy iaith.

2. Bydd holl staff yr ysgolion hyn yn broffesiynol fedrus mewn Cymraeg a Saesneg.

3. Ethos Gymraeg sydd yn perthyn yn bennaf i’r Model hwn. Bydd angen i’r ysgolion hyn gynllunio’n fwriadus i greu ethos mor naturiol Gymraeg a Chymreig ag y bo modd.

Cymraeg fel Pwnc

Erbyn Bl.11, disgwylir y bydd pob disgybl sydd ā’r gallu ganddo yn sefyll arholiad allanol mewn Cymraeg Iaith Gyntaf.

Cymraeg yn Gyfrwng

Yr ysgol, fel rhan o’i pholisi iaith, fydd yn pennu cyfrwng yr addysgu a’r cydbwysedd ieithyddol angenrheidiol yn ōl dealltwriaeth o anghenion dwyieithog disgyblion unigol.

1. Bydd mwyafrif y disgyblion yn Gymry cynhenid a dysgwyr arbennig o fedrus mewn Cymraeg (sef Carfan A a B). Ar gyfer y rhain, rhoddir amser sylweddol, sef o leiaf 70%, i’r iaith Gymraeg ar draws y cwricwlwm o Bl.7-11, a sicrheir amser priodol i’r Saesneg drwy ddiffinio’n ofalus swyddogaeth yr Adran Saesneg i gyflawni’r canlynol:

cyflwyno terminoleg a geirfa allweddol yn Saesneg yn y pynciau a ddysgir trwy gyfrwng y Gymraeg;

cynllunio tasgau addas yn ōl y gofyn er mwyn i ddisgyblion gael arfer Saesneg mewn rhai pynciau (megis unedau o waith, agweddau detholedig ar bynciau neu gyfnodau o amser lle gweithir drwy’r Saesneg) neu ddarparu pynciau penodol yn Saesneg.

2. Dylai’r ysgolion hyn gynnig trefniant dwyieithog arbennig ar gyfer dysgwyr (Carfan C1) sy’n dewis y math yma o ysgol.

Dylid trefnu:

naill ai

(a) darpariaeth frys yn ystod Bl.7 ac 8 i ganolbwyntio ar amgenach meistrolaeth ar y Gymraeg fel bod dysgwyr yn medru astudio nifer sylweddol o bynciau drwy gyfrwng y Gymraeg erbyn Bl.9 gyda disgyblion eraill;

neu

(b) darparu cyfuniad sy’n cynnwys rhai pynciau drwy gyfrwng y Gymraeg yn unig (30%), rhai drwy gyfrwng y Saesneg yn unig (20%) ac eraill drwy drefniant dwyieithog cwbl fwriadus (50%).

Yn Bl.10 ac 11, y nod yw i’r disgyblion hyn sefyll rhai arholiadau drwy’r Gymraeg a’r gweddill drwy’r Saesneg.

Y Chweched Dosbarth

Rhaid i natur y cyfrwng addysgu yn Bl.12 ac 13 sicrhau’r dilyniant a’r cydbwysedd ieithyddol blaenorol, gan gynnwys yr elfen gyfathrebol yn y Cyrsiau Astudiaethau Cyffredinol.

MODEL 2 (i)

YSGOLION Ā THROS 600 O BLANT MEWN ARDALOEDD CYMRAEG

Nodweddion y Dalgylch

1. Yn wahanol i ysgolion ym Model 1, y mae’r ysgolion hyn yn gwasanaethu holl blant uwchradd y dalgylch.

2. Mae maint yr ysgolion hyn a’u cefndir ieithyddol yn caniatįu darpariaeth ddwyieithog gyffelyb i Fodel 1.

Natur Ieithyddol

1. Dylai nod cyffredinol polisi iaith ysgol yn y Model hwn fod yn debyg iawn i’r model cyntaf ond fe fydd gwahaniaethau yn anochel oherwydd yr amrediad eang iawn o ran cyrhaeddiad yn y Gymraeg sydd yn bresennol yn yr ysgolion hyn – o’r mwyafrif cynhenid Gymraeg drwy ystod o gyraeddiadau ail iaith at hwyrddyfodiaid i Wynedd.

2. I gyflawni’r nod hwn, bydd yn rhaid ymgyrraedd at sefyllfa lle mae’r holl athrawon yn gallu addysgu drwy gyfrwng y ddwy iaith.

3. Bydd angen i’r ysgolion hyn ddiogelu’r ethos Gymraeg sy’n gynhenid i’r ardal a hyrwyddo’n fwriadus y dimensiwn Cymreig yn y cwricwlwm.

Cymraeg fel Pwnc

Ochr yn ochr ā Saesneg, fe addysgir Cymraeg fel pwnc i’r holl ddisgyblion hyd at Bl.11. Bydd y Cymry cynhenid a’r dysgwyr llwyddiannus iawn (Carfan A, B ac C1) yn dilyn Rhaglenni Astudio Cymraeg Iaith Gyntaf ac yn sefyll y profion a’r arholiadau allanol Iaith Gyntaf. Yr un yw’r nod gyda dysgwyr yn gyffredinol, ond bydd hwyrddyfodiaid yr ysgolion uwchradd hyn yn dilyn Rhaglenni Astudio Cymraeg Ail Iaith.

Cymraeg yn Gyfrwng

Yn ystod Bl.7-9, gwneir darpariaeth ar dair lefel. Bwriedir 1 a 2 isod ar gyfer Cymry cynhenid a dysgwyr llwyddiannus iawn (Carfan A, B ac C1) a 3 ar gyfer dysgwyr eraill (C2). Ni ddylid dehongli’r canrannau isod yn llythrennol yn ōl pynciau penodol ond yn hytrach yn ōl y cyswllt ieithyddol.

1 Bydd y ddarpariaeth hon ar gyfer mwyafrif y disgyblion, sef o leiaf 70% drwy’r Gymraeg, gan gynnwys y Gymraeg fel pwnc.

2 Ar gyfer disgyblion sy’n fedrus iawn yn y Gymraeg (Carfan C1), sef 50% o’r cwricwlwm drwy’r Gymraeg, gan gynnwys y Gymraeg fel pwnc (h.y. golyga hyn dri phwnc yn cynnwys Cymraeg).

3 Darperir tua 30% o’r cwricwlwm drwy’r Gymraeg, gan gynnwys y Gymraeg fel pwnc, ar gyfer disgyblion sy’n dal i ddatblygu yn y Gymraeg (C2).

Gwneir darpariaeth ar wahān ar gyfer hwyrddyfodiaid.

Yn ystod Bl.10 ac 11, bydd o leiaf 30% o’r cwricwlwm drwy’r Gymraeg i Gymry cynhenid a dysgwyr llwyddiannus iawn a bydd cyfrwng Cymraeg yn ddewisol i ddysgwyr eraill.

Dylai 40% ychwanegol fod yn ddewisol o ran cyfrwng, gan adael 30% drwy gyfrwng Saesneg.

Addysgu Dwyieithog Cyfochrog

Pan orfodir hyd yn oed ysgolion o faint y Model hwn i drefnu grwpiau ieithyddol-gymysg ar ōl Bl.9 mewn pynciau lleiafrifol, rhaid wrth ofal arbennig. Gofynnir am ddarparu deunyddiau ymlaen llaw yn y ddwy iaith ac am elfen o addysgu drwy ddulliau gršp. Mewn sefyllfaoedd fel hyn, y mae addysgu sy’n rhy athro-ganolog yn llesteiriol.

Dylid mabwysiadu dulliau addysgu sy’n fwy disgybl-ganolog gyda’r athro/athrawes yn arweinydd ac yn gymorth. Y mae annerch dosbarth cyfan mewn dwy iaith yn gyfartal, a hynny’n gyson, yn faich ar yr athro/athrawes ac yn gwastraffu amser prin.

Y Chweched Dosbarth

Fel gyda Model 1, mae’n rhaid i’r cyfrwng addysgu adlewyrchu’r addysgu blaenorol.

MODEL 2 (ii)

YSGOLION Ā THROS 600 O BLANT MEWN DALGYLCHOEDD CYMYSG IEITHYDDOL

Nodweddion y Dalgylch

1. Fel ym Model 2 (i), gwasanaetha’r ysgolion holl blant y dalgylch.

2. Maent mewn ardaloedd a fu, hyd yn ddiweddar, yn ardaloedd Cymraeg ond Seisnigeiddiwyd hwy bellach

Natur Ieithyddol

1. Gall adnoddau a chefndir ieithyddol y Model hwn ganiatįu darpariaeth cyfrwng Cymraeg ar dair lefel fel ym Model 2 (i) yn Bl.7-9, ond bydd nifer y grwpiau yn amrywio.

2. Yn Bl.10-11, cynigir yr un ddarpariaeth ag ym Model 1 ond bydd rhai cyfyngiadau oherwydd maint y grwpiau a chymhwyster ieithyddol y staff ar hyn o bryd.

3. Er na all yr holl staff ar hyn o bryd ddefnyddio’r Gymraeg yn broffesiynol, y mae maint yr ysgolion hyn yn eu galluogi i ddarparu llawer iawn o’u cwricwlwm yn Gymraeg yn ogystal ā Saesneg yn y blynyddoedd hyn.

4. Bydd angen i’r ysgolion hyn adeiladu ar Gymreigrwydd cynhenid eu hardaloedd a’i atgyfnerthu wrth ddatblygu ethos yr ysgol a hyrwyddo’n fwriadus y dimensiwn Cymreig yn y cwricwlwm.

Cymraeg fel Pwnc

Ochr yn ochr ā Saesneg, fe addysgir Cymraeg fel pwnc i’r holl ddisgyblion hyd at Bl.11. Bydd y Cymry cynhenid a’r dysgwyr llwyddiannus iawn (Carfan A, B ac C1) yn dilyn Rhaglenni Astudio Cymraeg Iaith Gyntaf ac yn sefyll profion ac arholiadau allanol Iaith Gyntaf. Yr un yw’r nod gyda’r dysgwyr yn gyffredinol ond bydd hwyrddyfodiaid i’r ysgolion uwchradd hyn yn dilyn Rhaglenni Astudio Cymraeg Ail Iaith.

Cymraeg yn Gyfrwng

Yn ystod Bl.7-9, gwneir darpariaeth ar dair lefel:

1 Dylid paratoi cyfrwng Cymraeg eang fel ym Modelau 1 a 2 (i) ar gyfer disgyblion Carfan A a B gyda’r ystyriaethau a grybwyllwyd mewn perthynas ā medr yn Saesneg.

2 Gyda dysgwyr Carfan C1, dylid darparu tua 30% o’u cwricwlwm drwy gyfrwng y Gymraeg ynghyd ā darpariaeth ddwyieithog.

3 Gyda’r dysgwyr mwy cyffredin eu cyrhaeddiad mewn Cymraeg (Carfan C2), dylid darparu tua 20% o’u cwricwlwm yn Gymraeg, yn arbennig yn y meysydd mwy ymarferol, i ategu ac atgyfnerthu eu medr yn eu hail iaith.

Yn ystod Bl.10 ac 11, dylid darparu o leiaf 30% o’r cwricwlwm drwy’r Gymraeg i ddisgyblion Carfan A, B ac C1 a bydd cyfrwng Cymraeg yn ddewisol i ddysgwyr eraill.

Addysgu Dwyieithog Cyfochrog

Dylid mabwysiadu dulliau addysgu sy’n fwy disgybl-ganolog, gyda’r athro/athrawes yn arweinydd ac yn gymorth. Y mae annerch dosbarth cyfan mewn dwy iaith yn gyfartal, a hynny’n gyson, yn faich ar yr athro/athrawes ac yn gwastraffu amser prin.

Y Chweched Dosbarth

Fel gyda Model 1, rhaid i’r cyfrwng addysgu adlewyrchu’r addysgu blaenorol.

MODEL 3 (i)

YSGOLION O DAN 600 MEWN DALGYLCHOEDD CYMRAEG

Nodweddion y Dalgylch

1. Mae’r ysgolion yn y model hwn wedi arfer gwasanaethu holl blant uwchradd y dalgylch.

2. Mae dalgylchoedd yr ysgolion yn y model hwn wedi aros yn Gymraeg iawn ond fe geir ychydig o hwyrddyfodiaid o bryd i’w gilydd yn y dalgylch. Er eu bod wedi eu lleoli mewn trefi bychain, cefndir gwledig sydd i’r ysgolion hyn.

Natur Ieithyddol

1. Maint yw’r ffactor allweddol yn y model hwn. Mae nifer y grwpiau dysgu y gellir eu darparu yn gyfyngedig ac mae hyn yn dylanwadu ar y modd y gellir gwneud darpariaeth yn y ddau gyfrwng. Hynny yw, ni ellir darparu dewis cyfrwng yn yr un modd ag mewn ysgol fwy.

2. Gwneir darpariaeth ar ddwy lefel ieithyddol:

Cymry cynhenid a dysgwyr rhugl (Carfan A a B) sydd yn y mwyafrif yn yr ysgolion hyn.

Dysgwyr sy’n datblygu’n foddhaol (Carfan C1).

Bydd darpariaeth ar gyfer hwyrddyfodiaid di-Gymraeg drwy drefniant arbennig, megis eu lleoli mewn ysgol gyfagos.

3. Bydd medr ieithyddol yr athrawon yn y model hwn yn gyfryw ag ym Model 2 (i).

4. Ethos Gymraeg yn adlewyrchu Cymreigrwydd eu hardaloedd sydd i’r ysgolion hyn.

Cymraeg fel Pwnc

Ochr yn ochr ā Saesneg, fel addysgir Cymraeg fel pwnc i’r holl ddisgyblion hyd at Bl.11. Bydd y Cymry cynhenid a mwyafrif y dysgwyr yn dilyn Rhaglenni Astudio Cymraeg Iaith Gyntaf ac yn sefyll profion ac arholiadau allanol Iaith Gyntaf. Bydd hwyrddyfodiaid yn dilyn Rhaglenni Astudio Cymraeg Ail Iaith.

Cymraeg yn Gyfrwng

Yn ystod Bl.7-9, er mwyn sicrhau cyfrwng Cymraeg, fel sydd ar gael yn Model 2 (i), rhaid ystyried mai dim ond darpariaeth Gymraeg sy’n bosibl ar gyfer hanner y cwricwlwm. Gwneir darpariaeth arbennig gan yr Awdurdod ar gyfer dysgwyr sydd yn dilyn Rhaglenni Astudio Cymraeg Ail Iaith.

Yr ysgol, fel rhan o’i pholisi iaith, fydd yn pennu cyfrwng yr addysgu a’r cydbwysedd ieithyddol angenrheidiol yn ōl ei dealltwriaeth o anghenion dwyieithog disgyblion unigol.

1. Bydd mwyafrif y disgyblion yn Gymry cynhenid a dysgwyr arbennig o fedrus mewn Cymraeg (A, B neu C1). Rhoddir amser sylweddol, sef o leiaf 70%, i’r iaith Gymraeg ar draws y cwricwlwm a diogelir hyfedredd y disgyblion yn Saesneg drwy weithredu fel a ganlyn:

diffinio’n ofalus swyddogaeth yr Adran Saesneg;

cyflwyno terminoleg a geirfa allweddol yn Saesneg yn y pynciau a addysgir trwy gyfrwng y Gymraeg;

cynllunio tasgau addas yn ōl y gofyn er mwyn i ddisgyblion gael arfer Saesneg mewn rhai pynciau (megis unedau o waith, agweddau detholedig ar bynciau neu gyfnodau o amser lle gweithir drwy’r Saesneg) neu ddarparu pynciau penodol yn Saesneg.

2. Dylai’r ysgolion hyn gynnig trefniant dwyieithog arbennig ar gyfer dysgwyr (Carfan C2) sy’n dewis y math yma o ysgol.

Trefnir darpariaeth frys yn ystod Bl.7 a 9 i ganolbwyntio ar amgenach meistrolaeth ar y Gymraeg fel bod dysgwyr (Carfan C2) yn medru astudio nifer sylweddol o bynciau drwy gyfrwng y Gymraeg erbyn Bl. 9.

Yn ystod Bl.10 ac 11, rhaid sicrhau bod dilyniant i’r ddarpariaeth yn Bl.7-9. Gall hyn olygu mwy o drefniadau ‘dwyieithog’ a dylid ceisio cyfyngu darpariaeth o’r fath i’r pynciau a’r grwpiau mwyaf addas lle ceir cyfle i lawer o waith unigol a lle mae’r niferoedd mewn grwpiau yn rhesymol. Noder y sylwadau ar Addysgu Dwyieithog Cyfochrog ym Model 2 (i).

Y Chweched Dosbarth

Rhaid i natur y cyfrwng dysgu yn Bl.10 ac 11 sicrhau’r dilyniant a’r cydbwysedd ieithyddol blaenorol gan gynnwys yr elfen gyfathrebol yn y Cyrsiau Astudiaethau Cyffredinol.

MODEL 3 (ii)

YSGOLION O DAN 600 MEWN DALGYLCHOEDD IEITHYDDOL GYMYSG

Nodweddion y Dalgylch

1. Y mae’r ysgolion hyn wedi arfer gwasanaethu holl blant uwchradd y dalgylch.

2. Mae dalgylch yr ysgolion hyn yn enghraifft o ardal sydd wedi Seisnigo’n sylweddol ers amser, a lle mae gostyngiad pellach wedi digwydd yn niferoedd y disgyblion cynhenid Gymraeg a lle ceir nifer o hwyrddyfodiaid.

3. Ni cheir ysgol arbennig fel ym Model 1 ar gyfer disgyblion cynhenid Gymraeg yr ardal ac felly nid yw’r Cymry cynhenid lawn gymaint o leiafrif ag ym Model 4 a disgwyliant gael addysg ddwyieithog yn eu hysgol eu hunain.

Natur Ieithyddol

1. Dysgwyr y Gymraeg (Carfan C1 a 2) yw mwyafrif plant y Model hwn ond mae Cymry cynhenid a rhai dysgwyr llwyddiannus iawn (Carfan A a B) yn lleiafrif pwysig sydd ā’r hawl i gael darpariaeth ddwyieithog.

2. Y mae darpariaeth ddwyieithog mewn ysgolion mor fach yn hynod o anodd. Rhaid wrth grwpio arbennig a methodoleg ymwybodol iawn i allu cyflwyno addysg ddwyieithog.

3. Bydd angen i’r ysgolion hyn adeiladu ar Gymreigrwydd cynhenid eu hardaloedd a’i atgyfnerthu wrth ddatblygu ethos yr ysgol a hyrwyddo’n fwriadus y dimensiwn Cymreig yn y cwricwlwm.

4. Er na all yr holl staff ar hyn o bryd ddefnyddio’r Gymraeg yn broffesiynol, y mae maint yr ysgolion hyn yn eu galluogi i ddarparu llawer iawn o’u cwricwlwm yn y Gymraeg yn ogystal ā’r Saesneg yn y blynyddoedd hyn.

Cymraeg fel Pwnc

Ochr yn ochr ā Saesneg, fe addysgir Cymraeg fel pwnc i’r holl ddisgyblion hyd at ddiwedd Bl.11. Bydd y Cymry cynhenid a’r dysgwyr sydd ā’r gallu ganddynt yn dilyn Rhaglenni Astudio Cymraeg Iaith Gyntaf ac yn sefyll profion ac arholiadau allanol Iaith Gyntaf.

Bydd hwyrddyfodiaid yn dilyn Rhaglenni Astudio Cymraeg Ail Iaith.

Cymraeg yn Gyfrwng

Yn ystod Bl.7-9, gwneir darpariaeth ar dair lefel. Oherwydd y nifer cyfyngedig o ddisgyblion, ni fydd modd bob amser i gynnal dosbarthiadau ar wahān i Garfannau A, B ac C1 a bydd gofyn eu hystyried yn grwpiau gwahanol o fewn yr un dosbarth. Ni ddylid dehongli’r canrannau isod yn llythrennol yn ōl pynciau penodol ond yn hytrach yn ōl y cyswllt ieithyddol.

1 Bydd y ddarpariaeth hon ar gyfer Cymry cynhenid a dysgwyr llwyddiannus iawn (Carfan A a B), sef o leiaf 70% drwy’r Gymraeg, gan gynnwys Cymraeg fel pwnc.

2 Bydd y ddarpariaeth hon o bosibl yn cydredeg yn yr un dosbarth ā’r ddarpariaeth a nodir o dan 1 uchod, sef tua 50% drwy’r Gymraeg ar gyfer Carfan C1. Gall y gwahaniaeth rhwng gwaith carfan A, B ac C1 ddigwydd drwy gyflwyno agweddau ar bwnc drwy’r Gymraeg a thrwy amrywio ym mha un o’r ddwy iaith y mae disgwyl i’r disgyblion weithredu yn enwedig yn ysgrifenedig.

3 Darperir tua 30% o’r cwricwlwm drwy’r Gymraeg, gan gynnwys Cymraeg fel pwnc, ar gyfer disgylbion sy’n dal i ddatblygu mewn Cymraeg, sef Carfan C2.

Yn ystod Bl.10 ac 11, bydd angen i’r Awdurdod Addysg wneud rhai darpariaethau o ran adnoddau i alluogi unrhyw ysgol yn y Model hwn i gynnal dilyniant i’r addysg ddwyieithog ar ōl Bl.9.

Y Chweched Dosbarth

Rhaid i natur y cyfrwng addysgu yn Bl.12 ac 13 sicrhau’r dilyniant a’r cydbwysedd ieithyddol blaenorol gan gynnwys yr elfen gyfathrebol yn y Cyrsiau Astudiaethau Cyffredinol.

MODEL 4

YSGOLION MAWRION LLE NAD OES FAWR DDIM CYMRY CYNHENID

Nodweddion y Dalgylch

1. Yn hanesyddol, bu’r ysgolion hyn yn gwasanaethu holl plant uwchradd y dalgylch ond bellach rhannant ddalgylch gydag ysgolion Model 1.

2. Golyga hyn fod mwyafrif y Cymry cynhenid a rhai dysgwyr da iawn wedi dewis Model 1 a chyfle i wneud pynciau drwy’r Gymraeg, ond deil rhai ohonynt i ddewis Model 4.

3. Y mae’r ysgolion yn y Model hwn mewn ardaloedd poblog, trefol a Seisnigedig ac mae ynddynt 1,000 neu ragor o blant.

Natur Ieithyddol

1. Dysgwyr Cymraeg (Carfan C1 ac C2) yw mwyafrif llethol y disgyblion sydd wedi dewis Model 4. Y mae nifer cynyddol ohonynt yn gallu cyfathrebu yn Gymraeg (Carfan C1) ac er mai dysgwyr ydynt, rhydd hyn gyfrifoldeb arbennig ar yr ysgolion ym Model 4 i ddatblygu eu dwyieithrwydd ymhellach. Y mae cyfrifoldeb hefyd tuag at ddwyieithrwydd yr ychydig Gymry cynhenid (Carfan A a B) sydd wedi dewis y Model hwn yn hytrach na Model 1.

2. Y mae mwyafrif yr athrawon yn ddwyieithog ond y mae cyfran sylweddol heb brofiad o addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg.

3. Er mwyn atgyfnerthu gweithrediad y polisi iaith, bydd angen rhoi sylw gofalus i ddatblygu ethos mor Gymraeg a Chymreig ag y bo modd.

Cymraeg fel Pwnc

Ochr yn ochr ā’r Saesneg, fe ddysgir Cymraeg fel pwnc i’r holl ddisgyblion hyd at Bl.11. Dylai’r Cymry cynhenid a’r dysgwyr da ddilyn Rhaglenni Astudio Cymraeg Iaith Gyntaf. Fel y bydd y Polisi Iaith yn llwyddo, disgwylir y bydd y rhan fwyaf o’r dysgwyr eraill yn pontio.

Y mae maint yr ysgolion hyn yn golygu y gallant ddarparu dosbarthiadau i ateb amrediad y gofynion Cymraeg ail iaith yn well na’r un Model arall.

Cymraeg yn Gyfrwng

Yn ystod Bl.7-9, dylid paratoi cefnogaeth ychwanegol i waith yr Adran Gymraeg ar ddwy lefel.

1 Dylai’r dysgwyr Carfan C1 gael cefnogaeth i’w Cymraeg yn ystod amser addysgu rhai pynciau eraill. Dylid gwneud hyn drwy gyfrwng unedau o waith, modiwlau, neu gyfle i drafod yn Gymraeg fel eu bod mewn cyswllt ā’r Gymraeg mewn tua 30% o’r cwricwlwm, gan gynnwys Cymraeg fel pwnc.

2 Dylai disgyblion Carfan C2 hefyd gael ategiad i’w Cymraeg am tua 20% o’u hamser, yn arbennig o ran cyfle i drafod yn Gymraeg a chyfathrebu ag athrawon. Ni fydd hyn yn bosibl heb bolisi ysgol a dealltwriaeth a chyfraniad ar ran aelodau staff nad ydynt yn aelodau o’r Adran Gymraeg. Dylai’r holl staff ddeall gyda pha ddosbarthiadau y gellir cynnal sgwrs yn Gymraeg.

Yn ystod Bl.10 ac 11 - Drwy drafodaeth gyda’r Awdurdod Addysg, dylid ystyried sut y gallai’r Cymry cynhenid a’r dysgwyr gorau ddal i gyflawni rhai gweithgareddau drwy gyfrwng y Gymraeg drwy ddulliau modiwlar neu drwy ddilyn rhai pynciau yn ddwyieithog, yn enwedig ar lafar. Dylai dysgwyr eraill hefyd gael cyfle i sgwrsio yn anffurfiol mewn gwersi mewn pynciau y tu allan i’r Adran Gymraeg.

Ni ddylid dehongli unrhyw ganrannau a nodwyd yn llythrennol yng nghyd-destun pynciau penodol.

Gweinyddiaeth a Threfn

Gan fagu traddodiad newydd yn y blynyddoedd cynnar, rhaid i’r ysgolion yn y Model hwn adlewyrchu Cymreictod yn eu gweinyddiad a’u trefniadau. Bydd cyd-weithrediad y staff yn hollbwysig i wireddu arweiniad gan bennaeth yr ysgol. Rhaid wrth bolisi hollol glir ar y dull o ddefnyddio Cymraeg a Saesneg yng ngweinyddiad a threfniant yr ysgol. Dylai’r polisi roi arweiniad ar hysbysfyrddau, arwyddion, memoranda, llythyrau, gwybodaeth i rieni, gwasanaeth boreol, cyhoeddiadau, adroddiadau, trefn a disgyblu. Dylai’r Adran Gymraeg argymell ffurfiau ieithyddol ar gyfer rhai o’r gweithgareddau hyn sydd yn sicr o fewn dealltwriaeth y rhan fwyaf o’r dysgwyr.