Yn ôl..
                     

SAFONAU AC ANSAWDD MEWN YSGOLION CYNRADD:
CYNLLUNIAU DATBLYGU YSGOL

Ymateb yr Awdurdod Addysg

MATERION ALLWEDDOL I WEITHREDU ARNYNT

YMATEB YR AWDURDOD
6.1

Mae angen gwella ansawdd ac effaith cynlluniau datblygu mewn tua 60% o ysgolion
  • Bron yn ddieithriad, cynlluniau datblygu ysgolion yr Awdurdod wedi eu cymeradwyo gan arolygwyr SPAEM am eu manylder a’r effaith a gânt ar y ddarpariaeth addysgol. Credir bod yn dyst i’r sylw dwys a roddwyd i Gynlluniau Datblygu gan swyddogion ac ymgynghorwyr dros gyfnod hir.
  • Cynhyrchwyd cyfres o ganllawiau sydd yn nodi’n glir yr hyn y dylid ei gynnwys mewn CDY a, dros y blynyddoedd, mae’r cynlluniau hyn wedi esblygu er mwyn cwrdd â gofynion newydd.
  • Bydd yr ymgynghorwyr cynradd yn rhoi sylw penodol i gynlluniau datblygu ysgolion yn ystod yr ymweliadau monitro.
  • Mae trefn gan yr Awdurdod o gasglu CD pob ysgol o fewn blwyddyn academaidd.
6.2

Mae angen i’r rhan fwyaf o ysgolion fonitro eu perfformiad yn fwy rheolaidd ac yn fwy systematig er mwyn nodi cryfderau a gwendidau fel sylfaen ar gyfer gwelliannau cynllunio
  • Yn ystod 1996-97 secondiwyd pennaeth am flwyddyn i roi sylw penodol i ‘ddatblygu ansawdd’ mewn ysgolion, hynny yw, dulliau monitro. Yn sgil ei gwaith:
  • addaswyd dogfen Meini Prawf yr Awdurdod a gynhyrchwyd yn 1992 fel bod ei chynnwys yn cyd-fynd â gofynion y CC;
  • ychwanegwyd meini prawf newydd e.e. rheolaeth a gweinyddiaeth;
  • trafodwyd y ddogfen ymhob dalgylch a grwp ymgynghorol;
  • clustnodwyd sesiynau penodol mewn cyrsiau rheolaeth a chyrsiau penaethiaid newydd gogyfer â thrafod cynnwys y ddogfen.
  • Mae’r ddogfen, ynghyd â Fframwaith Cynllun Datblygu Ysgol ddiweddaraf, yn rhoi pwyslais sylweddol ar ddulliau monitro ac ar ddeilliannau’r broses ar gynlluniau’r ysgol.
  • Yn ystod y flwyddyn gyfredol cynhyrchwyd canllawiau newydd ar ‘Adolygiad Ysgol Gyfan’ a rydd bwyslais sylweddol ar ddulliau monitro ysgol.
  • Nodwyd ‘hunan arfarnu’ fel un o brif flaenoriaethau’r ymgynghorwyr cynradd yn 1998-99.
6.3

Dylid gwneud mwy o ddefnydd a defnydd gwell o ddata asesu’r CC a mesurau perfformiad eraill er mwyn nodi targedau penodol ar gyfer gwelliant.

  

Rhoddwyd sylw penodol i wella’r defnydd o ddata yn ystod 1997-98 drwy:

  • gynhyrchu data dalgylch fel un offeryn ar gyfer canfod anghenion HMS ysgolion y dalgylch;
  • gynhyrchu data ar gyfer ysgolion unigol gyda gwybodaeth am
  • sgôr pob pwnc craidd yn erbyn sgôr y dalgylch a chanlyniadau’r sir,
  • cymhariaeth o ganlyniadau bechgyn yn erbyn canlyniadau genethod,
  • canran o ddisgyblion yn cyrraedd L4 mewn mathemateg, gwyddoniaeth a Chymraeg/Saesneg;
  • gynnal sesiynau hyfforddiant i swyddogion, ymgynghorwyr a phenaethiaid ar ddulliau dehongli data
  • drefnu ymweliadau penodol ag ysgolion gyda sgôr yn y chwartel isaf

Yn 1998 - 99, datblygir y gwaith ymhellach drwy:

  • greu swydd ar gyfer dehongli data (cynradd ac uwchradd);
  • gynhyrchu gwybodaeth ystadegol i ysgolion yn gynnar yn ystod y flwyddyn addysgol (bydd CYNNAL wedi casglu a dehongli canlyniadau’r profion CA1 a CA2);
  • roi gwybodaeth i ysgolion am berfformiad teuluoedd o ysgolion tebyg;
  • drefnu ymweliadau ag ysgolion sy’n tangyrraedd.
6.4

Yn y rhan fwyaf o’r ysgolion, dylid ystyried blaenoriaethau lleol a chenedlaethol ar gyfer codi safonau yn fanylach wrth nodi targedau ar gyfer gwelliant

 Gweithredwyd ar hyn drwy:
  • gynnal cynhadledd undydd ar gyfer penaethiaid ysgolion cynradd. Rhoddir sylw penodol yn y gynhadledd ar dargedau’r Awdurdod am y cyfnod

1998 - 2002 gyda’r gofyn i bob ysgol gadw mewn cof y targedau sirol wrth iddynt osod targedau eu hunain;

  • sefydlu cyfundrefn ar gyfer casglu ac achredu targedau pob ysgol yn flynyddol;
  • gynnal cwrs undydd ar gyfer pob pennaeth gyda’r pwyslais yn bennaf ar strategaeth llythrennedd yr Awdurdod;
  • ddosbarthu copi o’r strategaeth (sydd hefyd yn cynnwys y targedau sirol) i bob ysgol;
  • drafod, a rhoi rôl gweithredol i benaethiaid, yn y dasg o lunio Cynllun Strategol Addysg yr Awdurdod
6.5

Mae angen i’r rhan fwyaf o ysgolion dalu mwy o sylw i’r strategaethau a’r adnoddau sydd eu hangen i weithredu eu cynlluniau datlbygu yn effeithiol.

  
  • Mae gofyn clir yn y Fframwaith Cynllun Datblygu Ysgol i bob sefydliad nodi yn fanwl sut y defnyddir adnoddau ariannol a dynol yr ysgol ar gyfer gweithredu ei blaenoriaethau.
  • Bydd y ‘surgery’ rhwng y pennaeth a’r Swyddog Cyllid yn rhoi arweiniad clir i bob ysgol ar swm y cyllid sydd ar gael ar gyfer gweinyddu ei chynlluniau.
  • Cynhaliwyd sesiynau hyfforddiant penodol i lywodraethwyr ysgolion yn y maes.
6.6

Mae angen gwelliannau wrth werthuso effeithiolrwydd y camau a gymerir i wella safonau mewn tua thair ysgol o bob pump.

  

Tuedda’r pwyslais mewn rhai ysgolion i fod ar agweddau ansoddol o’u gwaith gydag ond ychydig o sylw yn cael ei roi i fonitro safonau cyrhaeddiad disgyblion. Bydd yr Awdurdod yn ceisio annog ysgolion i roi pwyslais cryfach ar fonitro effaith eu gwelliannau ar safonau drwy:

  • eu cynghori i ddefnyddio ymweliadau ymgynghorwyr i edrych ar safonau;
  • i sefydlu rhaglen hunan-arfarnu sydd gyda’r prif bwyslais ar godi safonau.
6.7

Gydag ychydig eithriadau, mae angen i gyrff llywodraethol gymryd arweiniad cryfach wrth roi cyfarwyddyd strategol i waith eu hysgolion drwy oruchwylio’r gwaith o baratoi a gweithredu cynlluniau datblygu.

 

 Mae cynyddu rôl cyrff llywodraethu yn rheolaeth ysgolion yn un o flaenoriaethau’r Awdurdod. Datblygir hyn drwy:
  • gynnal sesiynau hyfforddiant ar gyfer llywodraethwyr ysgolion unigol;
  • gynnal cyfres o sesiynau hyfforddiant i lywodraethwyr yn y maes ‘Codi Safonau’.

Yn yr hyfforddiant rhoddir sylw i

  • gyfrifoldebau statudol llywodraethwyr
  • gynyddu eu dealltwriaeth o lefelau’r CC
  • ddatblygu eu gallu i ddehongli data
  • manylu ar eu rôl o ran llunio, monitro a gweithredu y CDY.
6.8

Mae angen gweld gwelliannau yn y monitro a’r gwerthuso gan benaethiaid mewn tua 40% o ysgolion.

  

Cydnabyddir bod y dulliau monitro a fabwysiedir gan ysgol yn amrywio yn ôl natur ysgolion. Mewn ysgolion dros 150 o ddisgyblion disgwylir i’r pennaeth, y dirprwy bennaeth a’r arweinwyr cwricwlaidd gymryd cyfrifoldeb am y gwaith, ond, yn yr ysgolion eraill lle ceir pennaeth yn aml â gofal llawn-amser am ddosbarth, rhaid mabwysiadu strategaethau gwahanol. Mae’r ddogfen ‘Datblygu Ansawdd’ yn cynnig modelau gwahanol ar gyfer ysgolion mawr a rhai bach.

Yn gyffredinol, cynghorir ysgolion i fonitro safonau gwaith drwy:

  • gadw portffolio o waith wedi’i lefelu;
  • neilltuo sesiynau penodol ar gyfer archwilio samplau o waith yn y tair haen gallu ar draws holl rychwant oedran y plant;
  • nodi disgwyliadau pendant yn eu cynllunio ar gyfer B0, B2, B4 a B6. Disgwylir iddynt gymharu safon y gwaith â’r disgwyliadau hyn.
6.9

Dylai AALl barhau i gynorthwyo ysgolion a’u cyrff llywodraethol i lunio cynlluniau datblygu effeithiol, yn arbennig drwy helpu i hyrwyddo eu dealltwriaeth o ansawdd a phriodolrwydd eu darpariaeth presennol ymhellach a’r hyn sydd angen ei wneud i godi safonau.

  

Credir bod yr ymatebion i Faterion Allweddol 1 - 8 yn dangos yn glir ymroddiad a rôl rhyngweithiol yr Awdurdod i’r dasg o gynorthwyo ysgolion, yn benaethiaid, athrawon a chyrff llywodraethu, i gyflawni eu prif gyfrifoldeb o feithrin a chynnal safonau da.