Marchogodd y brenin Gwyddno Garanhir i ben clogwyn i edrych ar ei wlad.

‘Gwlad braf ydi Cantre’r Gwaelod,’ meddai wrth ei stiward. ‘Mae pob gwinllan yn llawn o ffrwythau, a phob cae yn llawn o anifeiliaid a llysiau. Does neb yn dioddef o newyn. Mae pawb yn hapus.’

Nodiodd Seithenyn.

‘Ac mae’r morglawdd yn ein cadw’n ddiogel,’ meddai’r brenin eto. ‘Cofia gau’r dorau heno, Seithenyn.’

‘Wrth gwrs, Arglwydd,’ atebodd Seithenyn.

Gwaith Seithenyn oedd cau y dorau pan ddeuai’r môr i’r lan, a’u hagor wedyn pan fyddai’r llanw’n mynd allan. Roedd yn waith pwysig iawn.

Aeth y brenin yn ôl i’r palas i baratoi erbyn gwledd penblwydd ei fab Gronw.

Roedd Seithenyn yn hoff iawn o fwyta ac yfed. Ac roedd wrth ei fodd pan welodd y wledd penblwydd mab y brenin y noson honno. Anghofiodd bopeth am y dorau wrth fwyta ac yfed a mwynhau ei hun.

‘Tyrd â rhagor o win imi, Mererid,’ gwaeddodd ar y forwyn.

Yn fuan roedd o’n feddw gaib.

Roedd Mererid yn poeni wrth ei weld. Tybed oedd o wedi gofalu cau’r dorau cyn dod i’r palas?

Agorodd y drws a gwrando. Roedd hi’n siwr bod y gwynt yn cryfhau. A beth tybed oedd y smotiau gwlyb a deimlai ar ei hwyneb?

Rhedodd at Seithenyn.

‘Beth am y dorau?’ holodd.

Ond roedd Seithenyn yn rhy feddw i’w hateb.

Erbyn hyn roedd y gwynt yn udo o gwmpas ffenestri’r neuadd a swn y môr i’w glywed y tu allan.

Rhedodd Mererid at y brenin.

‘Beth am y dorau?’ gwaeddodd.

Chwarddodd pawb. Roedden nhw’n credu bod Seithenyn wedi cau’r dorau, ac nad oedd angen poeni.

Rhedodd Mererid at y drws eto. Gwelodd y môr yn dylifo drwy’r dorau agored ac yn nesáu at y palas.

‘Rhedwch!’ gwaeddodd. ‘Mae’r môr wrth y drws!’

Ond ni wrandawodd neb.

Rhedodd Mererid o’r palas ac am y tir uchel. Rhedodd nes cyrraedd tir uchel diogel. Syrthiodd i gysgu yn flinedig yno.

Bore trannoeth deffródd. Roedd Cantre’r Gwaelod a’r bobl wedi diflannu. Doedd dim ar ôl ond môr tawel a chloch yn canu’n ddigalon rywle o dan y tonnau.

Ond roedd Gwyddno Garanhir yn ddiogel wrth ei hochr. Roedd o’n wylo am ei wlad a ddiflannodd am byth!