Mae'r plant sydd wedi dysgu un iaith (eu hiaith gyntaf) wedi amsugno llawer o'r wybodaeth angenrheidiol i'w cynorthwyo i fod yn ddefnyddwyr iaith cymwys.  Mae ganddynt angen pob cefnogaeth a chynhaliaeth i adeiladu ar y sylfeini ieithyddol sydd ganddynt.

 Bydd yn rhaid ystyried mamiaith y plentyn os yw'n wahanol i iaith dorfol y dosbarth. Dyma lle bydd yn rhaid gweithredu sensitifrwydd i'w eithaf.

• Mae angen sicrhau bod y plentyn yn ymgartrefu yn yr ysgol. Rhaid cofio bod dod i ysgol yn brofiad newydd sbon iddo. a dyletswydd cyntaf yr athrawes / athro yw ei wneud yn hapus a gwneud iddo deimlo'n ddiogel. Y mae gwneud hyn yn rhagdybio defnyddio'r famiaith efo'r plentyn unigol mewn sefyllfaoedd arbennig e.e. pan mae plentyn wedi syrthio.

• O'r cychwyn cyntaf awgrymir defnyddio'r Gymraeg fel iaith dorfol hyd yn oed mewn sefyllfaoedd lle mae'r mwyafrif, os nad y cyfan, o'r plant yn ddi-Gymraeg e.e. cyfarchion, cyfarwyddiadau.  Dyma a wneir gan athrawon sy'n llwyddo.

• Pan mae angen defnyddio'r Saesneg yn dorfol yna rhaid gwneud hynny yng nghyd-destun polisi pendant a pheidio cyfieithu'n rheolaidd, dim ond cynnig geiriau allweddol yng nghanol brawddeg. Y peryg yw y bydd y plant yn troi clust fyddar i’r Gymraeg os gwyddant yr ail adroddir y cyfarwyddiadau a.y.y.b. yn Saesneg. Yn wir y mae yna rai patrymau nad oes angen eu cyfieithu o gwbl - gorchmynion sy'n cael eu cyflwyno gydag amnaid neu esiampl yr athrawes / athro. Y mae'r athrawon sy'n llwyddiannus yn y dasg o ddysgu Cymraeg i blant di-Gymraeg yn siarad gymaint efo’u cyrff ag efo'u lleisiau!

• Dylid neilltuo cyfnodau penodol yn ystod pob wythnos ar gyfer parchu a diogelu’r Saesneg lle bo’n famiaith. Awgrymir darllen storïau yn y Saesneg, a'u trafod yn iaith y llyfr.

• Rhaid cofio bod y plant am gyfnodau meithion yn y dosbarth mewn grwpiau lle nad oes gan yr athrawes / athro reolaeth dros yr iaith a ddefnyddir ganddyn nhw. Pan fydd grðp o blant di-Gymraeg yn chwarae yn y tþ bach twt heb yr athrawes, yna y Saesneg fydd iaith y chwarae hwnnw. Y mae hyn yn anochel, ond dylai'r athrawes gynllunio cyfleoedd i ddatblygu’r Gymraeg yn y sefyllfaoedd chwarae hyn gan esbonio i’r cymhorthydd pa batrymau yn union sydd ar waith ar gyfnodau arbennig, gw. Y ddogfen ‘Iaith i’w defnyddio yn y …..’

• Mae’n bwysig sicrhau presenoldeb amlwg y Gymraeg yn awyrgylch ac amgylchfyd y dosbarthiadau. Bydd yr hyn a ddangosir yn adlewyrchu'r profiadau a gafodd y plant a'r digwyddiadau dosbarth, ac yn cynnwys modelau'r athrawes / athro o iaith dda ar lafar neu’nysgrifenedig - o frawddegau cyflawn o fewn cyd-destun cyfarwydd ac nid llythrennau'r wyddor na rhestrau o eiriau amherthnasol.

• Dyletswyddau yr athrawes / athro yn y dosbarth meithrin / derbyn yw creu amgylchiadau lle y gall plant fagu hyder i siarad, gan eu cymell i ymateb yn yr iaith darged mewn torf (o fewn sefyllfa'r dosbarth cyfan neu grðp bychan) o'r cychwyn cyntaf. Mae yna ddiogelwch yn y torfol a rhaid wrth ymdeimlad o ddiogelwch yn ogystal ag ymddiriedaeth rhwng yr athrawes / athro a'r plant i feithrin agweddau ac ymateb iach ganddyn nhw. Y mae'n bosib y bydd rhai plant na fyddan nhw am siarad ond Saesneg ar y dechrau ond dylid eucymell yn araf bach i ddechrau ymateb yn y Gymraeg.