HAEN 3

Roedd pobl Llanddona yn flin iawn.  Roedd gwrachod wedi dod i'r pentref.  Roedden nhw'n byw mewn cytiau ac yn mynd o dy i dy i chwilio am fwyd.  Roedd ar bawb eu hofn.  Byddai'r gwrachod yn dwyn ac yn chwarae pob math o driciau drwg ar bobl y pentref.

Gallai rhai o'r gwrachod newid i fod yn ysgyfarnogod.  Gwelodd ffermwr ysgyfarnog fawr yn eistedd o dan un o'i wartheg yn yfed y llefrith.   Roedd y ffermwr yn ddig iawn.

Doedd neb eisiau'r gwrachod yn Llanddona.  Fe aethon nhw i ofyn i Cilhaul y dewin doeth i ddod yno i'w helpu.  Roedd Cilhaul yn byw yn Sir Gaernarfon.  Ond ni wnaeth Cilhaul gyrraedd Llanddona.  Roedd un o'r gwrachod wedi ei yrru y ffordd arall.

Cofiodd rhywun fod y gwrachod weithiau yn dod â phethau na ddylen nhw i'r wlad.  Roedd y pethau yma yn cyrraedd ar gychod yn y nos.   Fe fyddai'r gwrachod yn eu cario o'r cychod i'r lan.  Un noson aeth pobl Llanddona i lawr i'r traeth i geisio eu dal. Daeth y gwrachod atyn nhw.  Roedd ganddyn nhw sgarffiau am eu gyddfau.  Agorodd y gwrachod y sgarffiau a daeth dwsinau o bryfed allan ohonyn nhw.  Dechreuodd y pryfed hedfan ar ôl pobl y pentref a'u pigo.  Rhedodd pawb am adref nerth eu traed.

Roedd y gwrachod yn rhy glyfar i bobl Llanddona.   Allai neb gael gwared ohonyn nhw.  Erbyn heddiw mae'n nhw i gyd wedi marw a does yr un wrach yn byw yn Llanddona.