|
Yn agos i bentref Aberffraw mae fferm o’r enw’r Henllys Fawr. Lawer o flynyddoedd yn ôl roedd bwgan yn byw ar y fferm. Doedd neb wedi gweld y bwgan erioed ond fe fyddai’r teulu yn clywed ei swn yn aml. Byddai’n crwydro o gwmpas y ffermdy yn y nos gan godi ofn ar bawb. Un noson roedd gweision yr Henllys Fawr yn cerdded yn ôl am y ffermdy wedi noson allan. Yn sydyn gwelsant wraig fonheddig yn cerdded tuag atyn nhw. Roedd ganddi ddillad hardd amdani. Cerddodd yn araf tuag at y gweision. Yna trodd yn olwyn fawr a honno’n dan i gyd ac wedyn diflannu. Roedd y gweision wedi dychryn. Roedden nhw yn gwybod mai bwgan yr Henllys Fawr oedd y wraig fonheddig yma. Am flynyddoedd wedyn fe fyddai pobl y fferm yn gweld y bwgan neu’r Ladi Wen fel y gelwid hi yn crwydro o gwmpas y lle. Fe fu llawer o deuluoedd yn byw yn y ffermdy ond doedd neb yn aros yno yn hir. Roedd ar bawb ofn y Ladi Wen. Un noson roedd teulu’r Henllys Fawr wedi mynd i’r eglwys. Roedd y forwyn fach yn eistedd yn y gegin gyda Ifan ei chariad. Roedd Ifan yn meddwl ei hun ac yn hoff o frolio. "Does gen i ddim ofn bwgan yr Henllys Fawr," meddai wrth y forwyn fach. Yn sydyn gwelodd y ddau y Ladi Wen ei hun yn sefyll ar ganol llawr y gegin. Roedd y ddau wedi dychryn yn fawr. Dechreuodd y wraig gerdded o amgylch yr ystafell am ychydig. Yna nodiodd ar i Ifan ei dilyn i fyny’r grisiau. Aeth Ifan ar ei hol yn ofnus ac i mewn i un o’r ystafelloedd cefn. Gwelodd hi’n pwyntio at un gornel i’r ystafell. Roedd yn rhaid fod rhywbeth yn cuddio yn y gornel honno. Aeth Ifan yno a dechrau chwilota. Yn sydyn daeth o hyd i hosan ac yn yr hosan roedd pentwr o aur. Trodd Ifan i ddangos y trysor i’r Ladi Wen. Ond doedd dim golwg ohoni. Roedd wedi diflannu. Ni welodd neb y Ladi Wen wedi hynny ac ni ddaeth yn ôl i’r Henllys Fawr. A beth ddigwyddodd i’r aur ? Mae hynny’n dal yn ddirgelwch. |
