Canllawiau Proffesiynol

... gwybodaeth ynglyn ag arfer dda, digwyddiadau, prosiectau a defnyddiau newydd.

CYNLLUNIO A  THREFNIADAETH: GWERS NODWEDDIADOL
_{____________________________________________________________________________} 
       

• Cyflwyniad
• Prif Weithgaredd Addysgu
• Sesiwn Plenary
  

Dylid defnyddio’r 10 munud cyntaf o’r wers mewn amrywiaeth o ffyrdd i ymarfer a mireinio sgiliau gwaith pen. Ar wahanol ddyddiau gellir dewis gwneud un neu fwy o’r canlynol :

• cyfrif mewn camau o wahanol faint gan gynnwys cyfrif fel dosbarth

cyfan neu o amgylch y dosbarth;

• ymarfer adalw cyflym o ffeithiau rhif mewn amrywiaeth o ffyrdd;

• darganfod ffeithiau newydd o’r rhai y mae’r plant yn gwybod eisoes;

• trafod dulliau o gofio ffeithiau sydd angen cael eu dysgu ar y cof;

• datblygu ac esbonio strategaethau pen newydd;

• rhoi esiamplau sydd yn cyfateb i ddatganiad cyffredinol;

• datblygu geirfa gan ddefnyddio’r termau cywir a dysgu rhai newydd;

• adolygu gweithgaredd a wnaethpwyd adref;

• paratoi ar gyfer ac arwain i mewn i’r brif ran o’r wers.

Yn ystod y rhan gyntaf hon o’r wers dylid :

• cychwyn mewn ffordd glir a phendant;

• gwneud bwriad a disgwyliadau’r rhan yma o’r wers yn glir i’r plant;

• cynnal cyflymder addas;

• darparu amrywiaeth o weithgareddau llafar a gweithgareddau pen byr

trwy gydol yr wythnos;

• paratoi amrediad da o gwestiynau agored a chaeedig i ofyn i’r dosbarth;
  
• bod â strategaethau i sicrhau bod yr holl blant yn cymryd rhan;
  
• helpu’r plant i gofio un neu ddau o ffeithiau newydd;

• symud ymlaen yn gyflym i’r rhan nesaf o’r wers.

Sut y gallwn ni sicrhau bod pawb yn cymryd rhan ?

• defnyddio cardiau neu’r tebyg i ateb;

• gwneud i’r plant ddisgwyl am arwydd cyn rhoi eu dwylo i fyny;

• trafod mewn parau cyn ateb;

• lliwio’r atebion ar linell rhif - gwirio gan ofyn ‘Pa rif wnaethoch chi liwio’n goch?’

• gosod cownteri ar sgwâr cant neu’r tebyg;

• pawb yn ysgrifennu’r atebion;

• chwarae gemau fel ‘Bingo’ neu ‘Cardiau Dolen’.

Sut y gallwn ni annog plant i gofio eu ffeithiau rhif ?

• canolbwyntio ar un ffaith yn unig a’i ymarfer mewn amrywiaeth
   
• o ffyrdd yn ystod y dydd;
   
• dysgu parau (6+6) a sgwariau (4x4) yn gyntaf;
   
• canu tablau gan ychwanegu offerynnau;
   
• chwarae gemau megis ‘Bingo’ neu ‘Pedwar Mewn Rhes’ gyda nifer gyfyngedig o ffeithiau;
  
• rhoi sgwâr adio neu luosi i’r plant gan ofyn iddynt groesi allan yr holl ffeithiau maent yn gwybod (gan gynnwys y rhai sydd yn ymddangos dwy waith - 2x9 a 9x2) - astudio’r ffeithiau sydd ar ôl;
  
• gweithio yn ôl o’r atebion i’r ffeithiau - ‘Sawl ffaith ydych chi’n gwybod gydag ateb o 12?’

Prif Weithgaredd Addysgu                                                                                                                    

Mae’r rhan hon o’r wers ar gyfer :

•  cyflwyno topig newydd neu ddatblygu gwaith blaenorol;
  
• datblygu geirfa fathemategol gan ddefnyddio termau cywir a dysgu rhai newydd;

• defnyddio a chymhwyso cysyniadau a sgiliau.

Yn ystod y rhan hon o’r wers dylid :

• egluro i’r dosbarth yr hyn y byddant yn ei ddysgu a’r hyn a ddisgwylir iddynt baratoi ar gyfer y sesiwn lawn;

• cysylltu gyda gwersi blaenorol;

• cynnal cyflymder y wers trwy gadw diddordeb y plant a’u hysgogi i aros ar dasg;

• nodi amser penodol i’r plant ar gyfer gorffen eu gwaith

Wrth weithio’n uniongyrchol gyda’r dosbarth cyfan dylid :

• dangos esiamplau a’u hesbonio yn glir gan ddefnyddio bwrdd du, siart-fflip neu TDY;
  
• sicrhau ymgyfranogiad y plant trwy gwestiynu a thrafodaeth sydd wedi’u cynllunio’n ofalus;

• adnabod a chywiro yn syth unrhyw gamsyniadau neu syniadau mae’r plant wedi’u hanghofio;

• defnyddio camgymeriadau fel pwyntiau dysgu positif;

Wrth weithio’n uniongyrchol gyda grwpiau dylid :

• bod â nifer hydrin o grwpiau (fel arfer dim mwy na phedwar);

• penderfynu sut i gyflwyno’r tasgau i’r grwpiau a sut y bydd y gwaith grp yn gorffen;

• rheoli’r lefel o wahaniaethu (er enghraifft, paratoi tasgau ar yr un thema ar ddim mwy na thair lefel);

• darparu gweithgareddau a thasgau lle na fydd plant yn gorfod disgwyl yn hir am eu tro;

• eistedd a gweithio’n ddwys gydag un (neu ddau) grp yn ystod y sesiwn yn hytrach na symud o gwmpas;

• osgoi torri ar draws trwy sicrhau bod y plant sydd yn gweithio’n annibynnol yn gwybod lle i ddod o hyd i adnoddau, beth i’w wneud cyn gofyn am gymorth a beth i’w wneud os ydynt yn gorffen yn gynnar;

• gwybod beth fydd pob grp yn ei wneud ar unrhyw adeg a’r hyn sydd yn ddisgwyliedig ganddynt.

Wrth ddarparu gwaith ar gyfer unigolion neu barau o blant dylid :

• cadw’r dosbarth yn gweithio ar weithgareddau, ymarferiadau neu broblemau tebyg;
  
• targedu unigolion ar gyfer cwestiynu a chymorth penodol.

Sesiwn Plenary                                                                                                                                     
 

Bydd cynnwys y sesiwn yn dibynnu ar yr hyn sydd wedi’i gyflawni yn ystod prif ran y wers. Gellir defnyddio’r rhan hon o’r wers ar gyfer :

• gofyn i blant gyflwyno ac esbonio eu gwaith fel eich bod chi a’r plant eraill yn gallu eu holi amdano;

• helpu plant i gyffredinoli rheol o esiamplau a gynhyrchwyd gan grwpiau, parau neu unigolion gwahanol;

• asesu gwaith rhai o’r plant yn anffurfiol a rhoi adborth er mwyn rhannu syniadau ac arfer dda;

• gofyn i’r plant farcio unrhyw ymarferiadau ysgrifenedig byr a chywiro unrhyw gamgymeriadau;

• helpu plant i adfyfyrio ar yr hyn oedd yn bwysig am y wers a’r hyn sydd angen ei gofio;

• cynllunio gwaith dilynol a gosod targedau ar gyfer yr hyn sydd angen cael ei ddysgu nesaf;

• gosod tasgau neu weithgareddau i’w gwneud adref er mwyn ymestyn neu atgyfnerthu gwaith ysgol.

Yn ystod y rhan hon o’r wers dylid :

• cynnal y momentwm trwy fod â syniad clir o’r hyn y dymunwch ei gyflawni;

• crynhoi ffeithiau, syniadau a geirfa allweddol pwysig;

• trafod yn gryno yr hyn y bydd y dosbarth yn ei wneud nesaf;

• dod â’r wers i ddiweddglo pendant a gwerthuso ei llwyddiant.