Deunyddiau Dysgu

Bocsys Bywiog
_________________________________________________________________________

Gwaith ymarferol cynhwysfawr yn seiliedig ar gasgliad o siapiau 3D. Rhydd y gweithgareddau gyfle i ddatblygu cysyniadau ac iaith  fathemategol.

Mae’r gweithgareddau yn canolbwyntio ar : faint, siap, màs, patrwm.

Casgliad o barseli o wahanol faint a siap wedi eu lapio mewn papur deiniadol. Gellir casglu faint a fynnir o barseli a yn ogystal gellir ychwanegu sŵn drwy ddefnyddio amrywiol lenwadau fel pasta, reis, cregyn, gro etc. i wneud sŵn unigryw.

Gellir hefyd roi pwysau amrywiol tu mewn i’r bocsys fel bod y rhai mwyaf o ran maint yn ysgafnach na rhai llai.

• Bocsys gwag o wahanol faint a siap yn cynnwys ciwbiau, ciwboidau, silindrau, sfferau, cônau, pyramidiau gwahanol, prismau gwahanol,tetrahedronau.
• Papur lapio o wahanol ansawdd, lliw a phatrwm. Hefyd defnyddio rhai a dyluniad mathemategol arnynt e.e. cylchoedd, trionglau, llinellau syth, llinellau crwm.
• Gwahanol lenwadau yn y parseli i wahaniaethu pwysau a sŵn.

Sut i ddefnyddio’r bocsys

Mae’r gweithgareddau’n seiliedig ar waith ymarferol gyda lle amlwg iawn i waith llafar a llawer o drafodaethau cychwynnol gyda’r plant.

• Didoli’r parseli yn ôl siap 3D
• Didoli’n ôl lliw
• Didoli yn ôl patrwm y papur lapio
• Didoli’n ôl màs
• Didoli’n ôl maint
• Didoli’n ôl sŵn

Y prif amcan fydd cael y plant i ganolbwyntio ar briodweddau pwysig siap ac i finiogi eu dealltwriaeth o’r rhain.

Geirfa : mawr, bach, mwy, llai, cymaint, yr un faint â, sgwâr, petryal, cylch, triongl, hirsgwar, hirgrwn, pentagon, hecsagon, octagon, ciwb, ciwboid, silindr, sffêr, pyramid, prism, tetrahedron, solid, wyneb, crwm, gwastad, fflat, cornel, ongl, ymyl, ochr

• Trafod beth allai fod yn y parsel gyda’r plant fel eu bod yn meddwl am y gwagle sydd y tu mewn iddo ac yn felly yn cychwyn cael y cysyniad o gyfaint.
• Gwaith procio’r dychymug yn codi o hyn – creu storïau am beth sy’n y bocs.
• Cael bocs o’r un maint a gweld beth yn wirioneddol sy’n ffitio i mewn iddo.
• Symud ymlaen at focs arall a’r plentyn i feddwl eto am rywbeth o’r maint iawn fuasai’n gallu ffitio i’r bocs. Ar ôl peth ymarfer dylai’r cysyniad o gyfaint ddatblygu.

• Gwneud setiau o’r siapiau 3D (taflen1)

Gellir didoli’n ôl lliw, siap, maint (mawr, bach etc.), papur lapio, siapiau sy’n gwneud brithwaith neu ddim yn gwneud

Mae’n bwysig fod y plant yn gallu gosod meini prawf eu hunain i’r setiau ar ôl cyfarwyddyd cychwynnol.

• Gwneud is-setiau e.e. set o giwbiau yn cael ei rhannu i giwbiau bach a chiwbiau mawr, set o siapiau efo wynebau tair ochrog yn cael eu rhannu’n tetrahedron a pyramidiau. (taflen 2)

Eto mae’n bwysig fod y plant yn dewis y meini prawf

• Tynnu sylw at nifer ymylon, ochrau, wynebau, corneli ac onglau y siap fel bod plentyn yn dod i wybod beth sy’n gwneud siap arbennig yn unigryw.

Sawl wyneb sydd i’r siap 3D yma?

Pa siap yw’r wyneb yma?

Sawl ymyl grom sydd ar hwn?

• Dangos y gwahaniaethau rhwng siapiau 3D fel bod y plant yn gallu eu hadanbod yn gynt.

Gweithgaredd 4

• Siapiau gyda mwy na tri wyneb; siapiau gyda llai na chwe wyneb.
• Bocs gyda’r siap yma arno ( dal cylch i fyny neu driongl, sgwar etc.)
• Pob bocs gyda un wyneb crwm a dau wyneb gwastad crwm.
• Bocs gydag ochrau fflat yn unig.
• Bocs gyda ongl sgwâr.
• Bocs sydd yr un siap â hwn a dal ciwb, ciwboid, silindr etc. i fyny.
• Taflen 3:- chwilio am siapiau solid sydd ar y daflen ymysg y bocsys.
• Taflen 4:- cyfateb y disgrifiad i’r lluniau o siapiau 3D ar y daflen.
• Ar ôl ymgyfarwyddo efo’r siapiau a’u nodweddion yna cyflwyno’r enwau ar y siapiau 3D (taflen 5)

Bydd y posibiliadau yma yn dibynnu ar y papur lapio a ddefnyddiwyd. Bydd y sgiliau o gymharu, sylwi ar y tebygrwydd a’r gwahaniaethau yn cael eu meithrin.

Geirfa : syth, crwm, siapiau, lluniau, gloyw, afloyw, streipiau, igam ogam, triongl, petryal, sgwâr, hirgrwn, diamwnt, cylch, crwn, cornel, ochr, wyneb, ongl,

 

Gall y plant chwilio am

• bapur ble gallant weld lliwiau arbennig coch, gwyrdd, glas etc.

• papurau gyda chylchoedd arnynt

• papurau gyda llinellau syth / crwm
• papurau gyda mwy nag un siap arnynt
• papurau gloyw
• papurau gyda lluniau

• Gall y plant wneud patrymau gyda’r bocsys –
• bocs plaen, bocs llinell syth, bocs llinell grwm
• bocs llun,bocs plaen,bocs gloyw etc.
• cofnodi eu patrwm ar daflen (taflen 6)

Gwaith pen yn codi o’r gweithgareddau

• gorffennwch y patwrm 2,4 6, - - -
• 5, 10, 15, -, -,
• clap clap cic; clap, clap,-
• 5 + 0 = 6, 4 + 1 = 5, 3 + 2 = 5, etc.

Gweithgareddau Pwyso
Gwaith Data yn codi o'r bocsys
Gweithgareddau Arian
Gweithgareddau Rhif